Kinematika
Düzxətli bərabərsürətli və bərabərtəcilli hərəkət, sərbəstdüşmə və orta sürət
Kinematika cisimlərin hərəkətini onun səbəblərinə baxmadan öyrənir. Bərabərsürətli düzxətli hərəkətdə sürət sabitdir və yerdəyişmə s = v·t düsturu ilə tapılır. Bərabərtəcilli hərəkətdə sürət bərabər zaman fasilələrində bərabər dəyişir: v = v₀ + a·t, yerdəyişmə isə s = v₀·t + a·t²/2 olur. Sərbəstdüşmə bərabərtəcilli hərəkətin xüsusi halıdır: təcil g = 10 m/s², başlanğıc sürət (sadəcə buraxıldıqda) sıfırdır, ona görə h = g·t²/2 və v = g·t. Orta sürət bütün yolun bütün zamana nisbətidir: v_orta = s_ümumi/t_ümumi. Məsələn: cisim v₀ = 4 m/s sürətlə a = 2 m/s² təcillə 3 s hərəkət edirsə, yerdəyişmə s = 4·3 + 2·3²/2 = 12 + 9 = 21 m, son sürət isə v = 4 + 2·3 = 10 m/s olar.
Qaydalar
- 1Bərabərsürətli hərəkət: s = v·t.
- 2Bərabərtəcilli hərəkət: v = v₀ + a·t.
- 3Yerdəyişmə: s = v₀·t + a·t²/2.
- 4Sürətsiz-yolsuz əlaqə: v² = v₀² + 2·a·s.
- 5Sərbəstdüşmə (g = 10 m/s²): h = g·t²/2, v = g·t.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin