← Mövzulara
egp-1.2· Fəsil 1: Mexanika· ~15 dəq
Dinamika
Nyuton qanunları, qüvvələr, maili müstəvi, cazibə və dairə üzrə hərəkət
Dinamika cisimlərin hərəkətini ona təsir edən qüvvələrlə əlaqələndirir. Nyutonun II qanununa görə cismin təcili ona təsir edən bütün qüvvələrin əvəzedicisi (F) ilə düz, kütləsi (m) ilə tərs mütənasibdir: a = F/m, yəni F = ma. Sürtünmə qüvvəsi dayaq reaksiyasından asılıdır: Fsürt = μN; üfüqi səthdə N = mg. Elastiklik qüvvəsi Huk qanunu ilə F = kx tapılır. Ümumdünya cazibə qanunu və sərbəstdüşmə təcili g = GM/R², dairə üzrə hərəkətdə isə mərkəzəqaçma qüvvəsi F = mv²/r cismi dairə üzrə saxlayır. Məsələn: m = 4 kq cismə F = 12 N qüvvə təsir edirsə, a = F/m = 12/4 = 3 m/s². Hesablamalarda g = 10 m/s² götürülür.
Qaydalar
- 1Nyutonun II qanunu: F = ma (a = F/m).
- 2Sürtünmə qüvvəsi: Fsürt = μN; üfüqi səthdə N = mg.
- 3Elastiklik qüvvəsi (Huk qanunu): F = kx.
- 4Mərkəzəqaçma qüvvəsi: F = mv²/r.
- 5Sərbəstdüşmə təcili: g = GM/R²; məsələlərdə g = 10 m/s².
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin