Saxlanma qanunları
İmpuls, iş, enerji, güc və FİƏ — mexanikada saxlanma qanunları
Cismin impulsu p = m·v kimi təyin olunur və qapalı sistemdə impulsların vektorial cəmi saxlanır. Qeyri-elastiki toqquşmada cisimlər birləşərək birlikdə hərəkət edir, elastiki toqquşmada isə həm impuls, həm də kinetik enerji saxlanır. Görülən iş A = F·s·cosα, kinetik enerji Eₖ = m·v²/2, ağırlıq qüvvəsinin potensial enerjisi Eₚ = m·g·h, yayın enerjisi isə Eₚ = k·x²/2 düsturları ilə hesablanır. Sürtünmə olmadıqda mexaniki enerji (Eₖ + Eₚ) saxlanır. Gücü N = A/t = F·v, faydalı iş əmsalını isə FİƏ = (Afaydalı/Atam)·100% kimi taparıq. Məsələn: 2 kq kütləli cisim 5 m/s sürətlə hərəkət edirsə, impulsu p = 2·5 = 10 kq·m/s, kinetik enerjisi isə Eₖ = 2·5²/2 = 25 C olar.
Qaydalar
- 1İmpuls: p = m·v; saxlanma: m₁v₁ + m₂v₂ = m₁u₁ + m₂u₂.
- 2İş: A = F·s·cosα; güc: N = A/t = F·v.
- 3Kinetik enerji: Eₖ = m·v²/2; potensial enerji: Eₚ = m·g·h və ya k·x²/2.
- 4Mexaniki enerjinin saxlanması (sürtünməsiz): Eₖ + Eₚ = const.
- 5FİƏ = (Afaydalı/Atam)·100%.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin