Dairəvi hərəkət və qravitasiya

Çevrə üzrə bərabərsürətli hərəkətdə cismin sürətinin modulu sabit qalsa da, istiqaməti daim dəyişdiyindən cisim mərkəzə yönəlmiş mərkəzəqaçma təcili ilə hərəkət edir: a = v²/r = ω²·r. Dövretmə periodu T bir tam dövrün müddəti, tezlik isə ν = 1/T-dir; xətti sürət v = 2πr/T = ωr, bucaq sürəti ω = 2π/T = 2πν düsturu ilə tapılır. Cismi çevrədə saxlayan mərkəzəqaçma qüvvəsi F = m·v²/r = m·ω²·r-dir. Planet ətrafında dövr edən süni peyk üçün bu rolu cazibə qüvvəsi oynayır: GMm/r² = mv²/r, buradan birinci kosmik sürət v = √(GM/R) ≈ 7,9 km/s alınır. Kepler-in III qanununa görə peyklərin period kvadratları orbit radiuslarının kubu ilə mütənasibdir: T₁²/T₂² = r₁³/r₂³. Məsələn: r = 2 m radiuslu çevrə üzrə v = 4 m/s sürətlə hərəkət edən cismin mərkəzəqaçma təcili a = v²/r = 4²/2 = 16/2 = 8 m/s² olar.