İstilik hadisələri və hal dəyişmələri
İstilik miqdarı, istilik balansı, ərimə-bərkimə, buxarlanma-qaynama və yanma istiliyi məsələləri.
Cismi qızdırarkən və ya soyudarkən udulan/verilən istilik miqdarı Q = c·m·Δt düsturu ilə tapılır; burada c — xüsusi istilik tutumu, m — kütlə, Δt — temperatur dəyişməsidir. Hal dəyişmələrində temperatur sabit qalır: ərimə/bərkimə üçün Q = λ·m (λ — ərimə xüsusi istiliyi), buxarlanma/qaynama üçün Q = L·m (L — buxarlanma xüsusi istiliyi), yanacağın yanmasında ayrılan istilik Q = q·m-dir (q — yanma istiliyi). İstilik balansı: təcrid olunmuş sistemdə isti cisimlərin verdiyi istilik soyuq cisimlərin aldığı istiliyə bərabərdir (Qverilən = Qalınan). Misal: 2 kq suyu (c = 4200 C/(kq·°C)) 20°C-dən 70°C-yə qədər qızdırmaq üçün Q = c·m·Δt = 4200·2·(70−20) = 4200·2·50 = 420000 C istilik lazımdır.
Qaydalar
- 1Qızdırma/soyutma: Q = c·m·Δt (Δt = t₂ − t₁).
- 2Ərimə/bərkimə (sabit temperaturda): Q = λ·m.
- 3Buxarlanma/qaynama (sabit temperaturda): Q = L·m.
- 4Yanacağın yanması: Q = q·m.
- 5İstilik balansı tənliyi: Qverilən = Qalınan (təcrid olunmuş sistem).
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin