Sabit elektrik cərəyanı
Cərəyan şiddəti, Om qanunu, müqavimət, birləşmələr, cərəyanın işi və gücü
Sabit elektrik cərəyanı naqildə yüklərin nizamlı hərəkətidir. Cərəyan şiddəti vahid zamanda keçən yükdür: I = q/t (vahidi amper, A). Dövrənin bir hissəsi üçün Om qanunu I = U/R, tam dövrə üçün isə I = ε/(R+r) düsturu ilə yazılır (ε — EHQ, r — mənbənin daxili müqaviməti). Naqilin müqaviməti R = ρ·l/S düsturu ilə tapılır. Ardıcıl birləşmədə R = R₁ + R₂, cərəyan bütün müqavimətlərdən eynidir; paralel birləşmədə 1/R = 1/R₁ + 1/R₂, gərginlik eynidir. Cərəyanın işi A = U·I·t, gücü P = U·I = I²·R = U²/R, naqildə ayrılan istilik isə Coul-Lens qanunu ilə Q = I²·R·t-dir. Məsələn: R₁ = 3 Om və R₂ = 6 Om paralel birləşib, ümumi gərginlik U = 12 V-dir. Ümumi müqavimət 1/R = 1/3 + 1/6 = 1/2, R = 2 Om; ümumi cərəyan I = U/R = 12/2 = 6 A.
Qaydalar
- 1Cərəyan şiddəti: I = q/t (vahidi amper, A).
- 2Om qanunu: hissə üçün I = U/R, tam dövrə üçün I = ε/(R+r).
- 3Naqilin müqaviməti: R = ρ·l/S.
- 4Birləşmələr: ardıcıl R = R₁ + R₂; paralel 1/R = 1/R₁ + 1/R₂.
- 5İş və güc: A = U·I·t, P = U·I = I²·R = U²/R; Coul-Lens: Q = I²·R·t.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin