Maqnit sahəsi və elektromaqnit induksiya
Amper və Lorens qüvvələri, maqnit seli və elektromaqnit induksiya qanunu
Maqnit sahəsi cərəyanlı naqilə və hərəkət edən yüklü hissəciyə qüvvə ilə təsir edir. Cərəyanlı naqilə təsir edən Amper qüvvəsi F = B·I·l·sinα, ayrıca hərəkət edən yükə təsir edən Lorens qüvvəsi isə F = q·v·B·sinα düsturu ilə tapılır (α sürətlə induksiya arasındakı bucaqdır). Maqnit sahəsinə perpendikulyar daxil olan yüklü hissəcik r = mv/(qB) radiuslu çevrə üzrə hərəkət edir. Səth boyunca maqnit seli Φ = B·S·cosα-dır. Sel zamanla dəyişdikdə dövrədə elektromaqnit induksiya hadisəsi baş verir və induksiya EHQ-si ε = −ΔΦ/Δt, maqnit sahəsində v sürəti ilə hərəkət edən l uzunluqlu naqildə isə ε = B·l·v düsturu ilə hesablanır. Məsələn: B = 0,5 Tl sahədə I = 4 A cərəyanlı l = 2 m naqil sahəyə perpendikulyar yerləşir (sinα = 1). Onda F = B·I·l·sinα = 0,5·4·2·1 = 4 N alınır.
Qaydalar
- 1Amper qüvvəsi: F = B·I·l·sinα (α — cərəyanla sahə arasındakı bucaq).
- 2Lorens qüvvəsi: F = q·v·B·sinα (α — sürətlə sahə arasındakı bucaq).
- 3Maqnit seli: Φ = B·S·cosα (vahidi Vb — veber, 1 Vb = 1 Tl·m²).
- 4Elektromaqnit induksiya: ε = −ΔΦ/Δt; hərəkət edən naqildə ε = B·l·v.
- 5Yüklü hissəciyin radiusu: r = mv/(qB); sinα: sin90°=1, sin30°=0,5, sin0°=0.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin