Biomüxtəliflik, maddələr dövranı və qlobal problemlər

Biomüxtəliflik dedikdə Yer kürəsindəki canlı aləmin gen, növ və ekosistem səviyyəsindəki bütöv müxtəlifliyi başa düşülür; bu müxtəliflik ekoloji tarazlığın əsasını təşkil edir. Biomüxtəlifliyin qorunması üçün qoruqlar, milli parklar, yasaqlıqlar yaradılır, nadir növlər isə «Qırmızı kitab»a daxil edilir. Biosferdə maddələr fasiləsiz dövr edir. Karbon dövranında avtotrof canlılar (bitkilər, yosunlar) fotosintez zamanı atmosferdən CO₂ udaraq üzvi maddə sintez edir; tənəffüs, yanma və çürümə proseslərində isə CO₂ yenidən atmosferə qayıdır. Azot dövranında azotfiksəedici bakteriyalar (Rhizobium və s.) atmosfer N₂-ni mənimsəyərək bitkilər üçün əlçatan formaya çevirir; nitrifikasiya bakteriyaları ammonium birləşmələrini nitritə, sonra nitrata oksidləşdirir; denitrifikasiya bakteriyaları isə nitrolu birləşmələri yenidən N₂-yə çevirir. Qlobal ekoloji problemlər arasında ən əsası istixana effektidir: CO₂ və CH₄-ün artması Yerin istilik balansını pozur, qlobal istiləşməyə gətirib çıxarır. Ozon qatının nazilməsi freon qazları nəticəsindədir — bu ayrı prosesdir, istixana effekti ilə qarışdırılmamalıdır. Turşu yağışları SO₂ və NO₂-nin atmosferdə su ilə birləşməsindən əmələ gəlir.