hist5-1.1· I Bölmə: Qədim Azərbaycan· ~13 dəq

Tarix necə öyrənilir?

Tarix elmi və tarixi mənbələr.

Tarix – insan cəmiyyətinin keçmişdə yaşadığı hadisələri, prosesləri və şəxsiyyətləri öyrənən elmdir. Tarixçilər keçmişi bərpa etmək üçün tarixi mənbələrə əsaslanırlar, çünki keçmişi birbaşa müşahidə etmək mümkün deyil. Mənbələr üç əsas qrupa bölünür: yazılı mənbələr (kitabələr, sənədlər, kitablar), maddi mənbələr (əşyalar, alətlər, tikililər, sikkələr) və şifahi mənbələr (dastanlar, əfsanələr, rəvayətlər). Maddi mənbələri torpaq altından üzə çıxarıb öyrənən elmə arxeologiya, xalqların adət-ənənəsini, məişətini araşdıran elmə isə etnoqrafiya deyilir; bu iki sahə tarixə köməkçi elmlər sayılır. Zamanı ölçmək üçün era anlayışından istifadə olunur: bizim eradan əvvəl (e.ə.) və bizim era (b.e.); 100 il bir əsr, 1000 il isə bir minillik hesab olunur. Tarixçinin əsas işi tarixləri sadəcə əzbərləmək deyil, müxtəlif mənbələri bir-biri ilə müqayisə etmək, təhlil etmək və düzgün qiymətləndirməkdir, çünki hər mənbə növünün öz məhdudiyyəti ola bilər və bir mənbə tək başına tam həqiqəti göstərməyə bilər.

📌Nümunə

Məsələn, arxeoloqun torpaqdan tapdığı qədim sikkə maddi mənbədir və tarixçiyə həmin dövrün pul dövriyyəsi, ticarəti və dövləti haqqında dəqiq məlumat verir.

Qaydalar

  1. 1Tarix keçmişdə baş vermiş hadisə, proses və şəxsiyyətləri öyrənən elmdir.
  2. 2Tarixi mənbələr yazılı (kitabə, sənəd, kitab), maddi (əşya, alət, tikili, sikkə) və şifahi (dastan, əfsanə, rəvayət) olmaqla üç qrupa bölünür.
  3. 3Maddi mənbələri arxeologiya, xalqların adət-ənənəsini isə etnoqrafiya elmi öyrənir.
  4. 4Zaman bizim eradan əvvəl (e.ə.) və bizim era (b.e.) ilə hesablanır; 100 il bir əsr, 1000 il isə bir minillikdir.
  5. 5Tarixçi mənbələri sadəcə əzbərləmir, onları müqayisə edir, təhlil edir və qiymətləndirir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir