«Kitabi-Dədə Qorqud»
Oğuz türklərinin qəhrəmanlıq dastanı.
«Kitabi-Dədə Qorqud» Azərbaycan xalqının, eləcə də bütün oğuz türklərinin ən qədim və məşhur qəhrəmanlıq dastanıdır, xalqımızın böyük mədəni sərvəti sayılır. Dastan bir müqəddimədən (giriş hissəsindən) və 12 BOYDAN (hekayədən) ibarətdir; hər boyda oğuz igidlərinin qəhrəmanlığından, vətənə bağlılığından, ailə və el-oba birliyindən bəhs olunur, çünki dastanın əsas dəyərləri məhz igidlik, dostluq və doğma yurda sədaqətdir. Dastanın bütün boylarını Dədə Qorqud obrazı birləşdirir — o, müdrik ağsaqqal, sazla dastan söyləyən ozan və el bilicisidir; körpələrə ad qoyur, çətin anlarda igidlərə məsləhət verir və hər boyun sonunda hikmətli sözlər söyləyir. Dastanın baş qəhrəmanı Qazan xandır, digər məşhur igidlər isə Baybörə bəyin oğlu Bamsı Beyrək və Dirsə xanın oğlu Buğacdır. Dastan əvvəlcə xalq arasında şifahi şəkildə yaranmış və nəsildən-nəslə ötürülmüş, sonralar yazıya alınmışdır; onun qədim əlyazmaları indi Almaniyanın Drezden və İtaliyanın Vatikan şəhərlərində saxlanılır və hazırda da tədqiqatçılar tərəfindən öyrənilir.
Məsələn: dastanın birinci boyunda Dirsə xanın oğlu ovda atasının atdığı ox yarasından sağalıb göstərdiyi qəhrəmanlıqla «Buğac xan» adını qazanır.
Qaydalar
- 1«Kitabi-Dədə Qorqud» oğuz türklərinin ən qədim qəhrəmanlıq dastanı və Azərbaycan xalqının mədəni sərvətidir.
- 2Dastan bir müqəddimə və 12 boydan (hekayədən) ibarətdir.
- 3Dədə Qorqud dastanda müdrik ağsaqqal, ozan və el bilicisi kimi təsvir olunur; ad qoyur, məsləhət verir və hikmətli sözlər söyləyir.
- 4Dastanın baş qəhrəmanı Qazan xandır; Bamsı Beyrək (Baybörə bəyin oğlu) və Buğac (Dirsə xanın oğlu) kimi igidlər də dastanda təsvir olunur.
- 5Dastan əvvəlcə şifahi yaranmış, sonra yazıya alınmışdır; qədim əlyazmaları Drezden (Almaniya) və Vatikanda (İtaliya) saxlanılır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir