«Xalq öz vətənini necə tapdı»
Şimali Amerika əfsanəsi; vətən anlayışı.
«Xalq öz vətənini necə tapdı» Şimali Amerika (hindu) xalqına məxsus əfsanədir. Əfsanə janrı nağıldan fərqli olaraq hər hansı bir yer, hadisə və ya xalqın mənşəyi ilə bağlı qısa rəvayətdir — onu xalq yaratmışdır, fərdi müəllifi yoxdur (anonimdir). Bu əfsanədə bir xalq uzun axtarış yolundan keçərək öz vətənini tapır: torpağı, suyu, dağı, meşəsi ilə doğma yer onların qəlbinə ev kimi yatır. Əsərin əsas mövzusu vətənə bağlılıq və xalqın birliyi, əsas ideyası isə vətənin insan üçün ən müqəddəs məkan olduğudur. Bu əsər Azərbaycan ədəbiyyatına deyil, dünya xalqlarının şifahi xalq yaradıcılığına (Şimali Amerika hinduları folkloruna) aiddir; Azərbaycan ədəbiyyatı ilə qarışdırılmamalıdır. Əfsanəni nağıldan fərqləndirən başlıca cəhət budur: nağıl tamamilə uydurma (xəyali) hadisələrə söykənir, əfsanə isə real yer, xalq və ya hadisənin mənşəyini izah etməyə çalışır.
Məsələn, «Xalq öz vətənini necə tapdı» əfsanəsinin əsas obrazları axtarışa çıxan xalq və onlara vətəni göstərən rəhbərdir — əfsanə həmin xalqın öz yurduna necə sahib çıxdığını poetik şəkildə anladır.
Qaydalar
- 1«Xalq öz vətənini necə tapdı» janrına görə ƏFSANƏDİR — Şimali Amerika (hindu) xalq şifahi ədəbiyyatına aiddir.
- 2Əsərin müəllifi ANONİMDİR: onu xalq yaratmışdır, fərdi müəllifi yoxdur; bu Azərbaycan əsəri DEYİL.
- 3Mövzu: vətən axtarışı və vətənə bağlılıq; ideya: vətən insanın ən müqəddəs məkanıdır, xalqın birliyi vətən tapmağa kömək edir.
- 4Əfsanə ilə nağılın fərqi: əfsanə real yer/xalq/hadisənin mənşəyini izah edir; nağıl isə tamamilə uydurma, xəyali hadisələrə əsaslanır.
- 5Əsər dünya xalqlarının şifahi yaradıcılığına aiddir; Azərbaycan ədəbiyyatının nümunəsi olan əfsanələrdən (məs. «Keçəlpəhləvan» kimi nağıllardan) fərqləndirilməlidir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir