«Üç qardaş» (özbək nağılı)
Özbək xalq nağılı; ağıl və müşahidə.
«Üç qardaş» özbək xalqının şifahi ədəbiyyatından gələn bir nağıldır. Nağılın müəllifi yoxdur — onu özbək xalqı yaratmış, nəsildən-nəslə ötürmüşdür. Əsərin əsas mövzusu müşahidə, məntiq və ağılın gücüdür. Nağılda üç qardaş yolda bir dəvənin izlərini görür; izləri diqqətlə müşahidə edərək dəvənin xüsusiyyətlərini — topal olduğunu, bir gözünün kor olduğunu, yükünün bir tərəfinin bal, digər tərəfinin isə yağ olduğunu — düzgün müəyyənləşdirirlər. Qardaşlar dəvəni görmədən yalnız izlərə əsaslanaraq bu nəticəyə gəlirlər. Bu, nağılın əsas ideyasını ortaya qoyur: ağıllı müşahidə vasitəsilə görünməyən həqiqəti tapmaq mümkündür. Əsər özbək xalqının müdriklik anlayışını əks etdirir və bütün xalqların uşaqlarına — müşahidəçi olmağı, izlər üzərindən düşünməyi öyrədir.
Məsələn: qardaşlar izlərdən birinin daha dərindən basıldığını görüb dəvənin o tərəfindəki yükün daha ağır (bal) olduğunu anlayırlar — bu sadə müşahidəylə mürəkkəb nəticəyə nail olunur.
Qaydalar
- 1«Üç qardaş» janrına görə NAĞILDIR; bu özbək xalqının yaratdığı anonim şifahi xalq ədəbiyyatı nümunəsidir.
- 2Nağılın əsas mövzusu MÜŞAHİDƏ, MƏNTİQ VƏ AĞIL gücüdür — qardaşlar dəvəni görmədən izlərə görə nəticə çıxarır.
- 3Üç qardaş dəvənin topal olduğunu, bir gözünün kor olduğunu və yükünün bir tərəfinin bal, digər tərəfinin yağ olduğunu müəyyən edir.
- 4Nağılın əsas ideyası: diqqətli müşahidə ilə görünməyən həqiqəti tapmaq mümkündür; ağıl ən böyük gücdür.
- 5Bu nağıl başqa xalqın — özbək xalqının — yaradıcılığıdır; Azərbaycan nağıllarından fərqli olaraq özbək mədəniyyətini əks etdirir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir