Morfemlər və onların semantikası

Morfem sözün məna və ya qrammatik funksiya daşıyan ən kiçik, daha bölünməyən hissəsidir. Hər sözdə bir kök və ondan asılı şəkilçilər ola bilər: kök sözün əsas leksik mənasını bildirən, ayrılıqda işlənə bilən hissədir (məsələn, «kitab», «yaz», «göz»), şəkilçi isə təkbaşına işlənməyən, kökə qoşulan morfemdir. Şəkilçilər iki növə bölünür: leksik (sözdüzəldici) şəkilçilər kökün mənasını dəyişib yeni söz yaradır (məsələn, «kitab → kitabça», «yaz → yazıçı»), qrammatik (sözdəyişdirici) şəkilçilər isə yeni söz yaratmadan sözü hala, kəmiyyətə, mənsubiyyətə görə dəyişir (məsələn, «kitab → kitablar», «kitabda»). Beləliklə, bir morfemin əlavə olunması sözün mənasına və ya qrammatik formasına birbaşa təsir göstərir: «iş» sözünə «-çi» leksik şəkilçisi qoşulduqda «işçi» yeni sözü, «-də» qrammatik şəkilçisi qoşulduqda isə «işdə» forması yaranır. Morfemləri ayırıb tanımaq sözün quruluşunu və mənasının necə formalaşdığını anlamağa kömək edir.