← Mövzulara
az7-2.5· Fəsil 2: Feil — şəkillər və təsriflənmə· ~12 dəq

Təsriflənməyən feillər

Məsdər, feili sifət, feili bağlama.

Şəxsə və kəmiyyətə görə dəyişməyən, yəni təsriflənməyən feillərə təsriflənməyən feillər deyilir; onların üç növü var: məsdər, feili sifət və feili bağlama. Məsdər feilin adını bildirir və -maq, -mək şəkilçiləri ilə düzəlir (oxumaq, gəlmək, yazmaq); o, həm feilə, həm də ismə bənzəyir, çünki sual verə bilirik «nə etmək?». Feili sifət feildən düzəlir, lakin ismi izah edərək sifət kimi işlənir; şəkilçiləri -an, -ən (gələn yol), -mış, -miş (solmuş gül), -acaq, -əcək (görüləcək iş), -dığı, -diyi olur — diqqət: feili sifət ismə bənzəsə də, feildən əmələ gəldiyi üçün hərəkət və zaman bildirir. Feili bağlama isə bir hərəkəti başqa hərəkətə bağlayır və zərf kimi işlənir; şəkilçiləri -ıb, -ib, -ub, -üb (gəlib oturdu), -araq, -ərək (gülərək danışdı), -anda, -əndə (yağış yağanda), -dıqda, -dikdə olur. Beləliklə, məsdər feilin adıdır, feili sifət əşyanı feildən doğan əlamətlə bildirir, feili bağlama isə iki hərəkəti əlaqələndirir.

📌Nümunə

Məsələn, «oxumaq» məsdər, «oxuyan şagird» feili sifət, «oxuyaraq gülümsədi» feili bağlamadır.

Qaydalar

  1. 1Təsriflənməyən feillər şəxsə və kəmiyyətə görə dəyişmir; üç növü var: məsdər, feili sifət, feili bağlama.
  2. 2Məsdər -maq, -mək şəkilçiləri ilə düzəlir və feilin adını bildirir (yazmaq, gəlmək).
  3. 3Feili sifət -an/-ən, -mış/-miş, -acaq/-əcək, -dığı/-diyi şəkilçiləri ilə düzəlir, feildən düzəlsə də ismi izah edib sifət kimi işlənir.
  4. 4Feili bağlama -ıb/-ib/-ub/-üb, -araq/-ərək, -anda/-əndə, -dıqda/-dikdə şəkilçiləri ilə düzəlir və bir hərəkəti başqa hərəkətə bağlayır.
  5. 5Feili sifət ismə (sifətə) bənzəyir, feili bağlama isə zərfə bənzəyir, amma hər ikisi feildən düzəlir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin