Nida
Hiss-həyəcan bildirən sözlər.
Nida insanın müxtəlif hiss və həyəcanlarını — sevinc, kədər, təəccüb, qorxu, peşmanlıq, heyranlıq və s. — bildirən köməkçi nitq hissəsidir. Ən çox işlənən nidalar bunlardır: oh, ah, ay, vay, of, eh, afərin, ura, ay aman.
Məsələn, «Ah, necə də gözəl mənzərədir!» cümləsində «ah» heyranlıq, «Vay, ayağım ağrıyır!» cümləsində «vay» ağrı və kədər bildirir. Nida cümlənin əvvəlində işlənəndə özündən sonra adətən vergül qoyulur, güclü hiss bildirdikdə isə nida işarəsi (!) ilə ayrılır: «Afərin, çox gözəl cavab verdin!» və ya «Ura! Biz qalib gəldik!». Nida cümlə üzvü olmur, yəni mübtəda, xəbər, tamamlıq, təyin və ya zərflik kimi sual qəbul etmir və cümlədəki sözlərlə qrammatik əlaqəyə girmir. Buna görə də nidanı cümlədən çıxarsaq, cümlənin əsas mənası pozulmur, yalnız hiss çaları zəifləyir. Nidanı təqlidi (yamsılama) sözlərdən və ünsiyyət ifadə edən nitq hissələrindən fərqləndirmək lazımdır.
Qaydalar
- 1Nida hiss-həyəcan — sevinc, kədər, təəccüb, qorxu, heyranlıq və s. — bildirən köməkçi nitq hissəsidir (oh, ah, ay, vay, of, eh, afərin, ura).
- 2Nida cümlənin əvvəlində işlənəndə özündən sonra vergül, güclü hiss bildirdikdə isə nida işarəsi (!) qoyulur.
- 3Nida cümlə üzvü olmur və cümlədəki sözlərlə qrammatik əlaqəyə girmir.
- 4Eyni nida müxtəlif cümlələrdə müxtəlif hisslər bildirə bilər (ah — həm kədər, həm heyranlıq).
- 5Nidanı cümlədən çıxarsaq, cümlənin əsas mənası pozulmur, yalnız hiss çaları zəifləyir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin