Xəbər, həmcins üzvlər və cümlə növləri

Cümlədə işin görüləni və ya əşya haqqında deyilən fikri bildirən baş üzv xəbərdir; o, feildən düzəlirsə feili xəbər (Uşaq oxuyur), ad — isim, sifət, say və s. — ilə ifadə olunursa ismi xəbər (Hava soyuqdur) adlanır. Cümlədə eyni suala cavab verən, eyni üzv olan və bir-biri ilə sadalama yolu ilə bağlanan sözlərə həmcins üzvlər deyilir; məsələn, «Bağda alma, armud və heyva ağacları var» cümləsində «alma, armud, heyva» həmcins üzvlərdir. Həmcins üzvlər arasında bağlayıcı olmayanda onların arasına vergül qoyulur, sonuncudan əvvəl «və» bağlayıcısı işlənəndə isə həmin yerə vergül qoyulmur. Cümlələri məqsəd və intonasiyaya görə də növlərə ayırırıq: adi xəbər verən nəqli cümlə (Tələbə dərsə gəldi), bir şey soruşan sual cümləsi (Sən hara gedirsən?), əmr, xahiş və ya çağırış bildirən əmr cümləsi (Qapını bağla!) və güclü hissi — sevinc, təəccüb, kədəri — ifadə edən nida cümləsi (Necə gözəl bahardır!). Bu giriş mövzusunda biz yalnız bu dörd anlayışı öyrənirik.