Biomüxtəliflik. Nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsində olan fauna

Biomüxtəliflik — Yer kürəsində mövcud olan bütün canlı orqanizmlərin növ, genetik və ekosistem səviyyəsində müxtəlifliyidir. Növ müxtəlifliyi müəyyən bir ərazidəki canlı növlərinin sayını, genetik müxtəliflik isə eyni növ daxilində fərdlər arasındakı irsi fərqləri əhatə edir. Ekosistem müxtəlifliyi isə meşə, çəmən, bataqlıq, göl, dəniz kimi müxtəlif yaşayış mühitlərinin müxtəlifliyini bildirir. Biomüxtəlifliyin azalmasının əsas səbəbləri bunlardır: yaşayış mühitlərinin dağıdılması (meşə qırılması, bataqlıqların qurudulması), ətraf mühitin çirklənməsi, həddindən artıq ovlama və brakonyerlik, iqlim dəyişikliyi, yad (invaziv) növlərin yeni ərazilərə gətirilməsi. Azərbaycanda nəsli kəsilmək təhlükəsində olan məməlilər sırasına cüyür, Qafqaz maralı, bəbir, muflon, qonur ayı, Xəzər suitisi daxildir. Qırmızı Kitab — nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsində olan növlərin rəsmi siyahısıdır; bu kitaba düşən növlər xüsusi mühafizə olunur. Xüsusi qorunan təbiət ərazilərinə qoruqlar (tam mühafizə, təsərrüfat fəaliyyəti qadağandır), milli parklar (məhdud fəaliyyətə icazə verilir) və yasaqlıqlar (müəyyən növlərin qorunduğu ərazilər) daxildir. Qoruma tədbirləri: brakonyerliyə qarşı ciddi mübarizə, reintroduksiya (nəsli kəsilmiş növlərin yenidən təbiətə qaytarılması), ətraf mühitin monitorinqi. Ümumi səhv biomüxtəlifliyi yalnız heyvan növlərinin sayı kimi başa düşməkdir — biomüxtəliflik bitkiləri, göbələkləri, mikroorqanizmləri də əhatə edir.