← Mövzulara
lit7-1.1· Fəsil 1: Şifahi xalq ədəbiyyatından seçmələr· ~12 dəq

Nağıl: «Dərzi şagirdi Əhməd»

Xalq nağılı, Şah Abbas dövrü süjeti.

«Dərzi şagirdi Əhməd» şifahi xalq ədəbiyyatına aid bir nağıldır, yəni onun konkret, fərdi müəllifi yoxdur — əsər anonimdir və xalq tərəfindən yaradılıb ağızdan-ağıza, nəsildən-nəslə ötürülmüşdür. Nağıl janrı xəyali, uydurma hadisələrə əsaslanır; orada çox vaxt sehrli ünsürlər, qeyri-adi qəhrəmanlar və möcüzələr olur, sonda isə yaxşılıq pisliyə qalib gəlir, ədalət təntənə qurur. Bu nağılın süjeti Şah Abbas dövrü ilə bağlıdır: ağıllı, zəhmətkeş və cəsarətli dərzi şagirdi Əhməd öz dərrakəsi və düzgünlüyü sayəsində qarşısına çıxan çətinlikləri dəf edir. Əsərin əsas obrazları dərzi şagirdi Əhməd və hökmdar Şah Abbasdır; Əhməd xalq nağıllarındakı zəkalı, halal zəhməti sevən müsbət qəhrəman tipini təmsil edir. Nağıl janrını əfsanə və dastandan fərqləndirmək vacibdir: nağıl tamamilə xəyali hadisələrə əsaslanan nəsr əsəridir, əfsanə hər hansı real yer, hadisə və ya şəxslə bağlı qısa rəvayətdir, dastan isə həm nəsr, həm də şeir parçalarından ibarət iri həcmli epik əsərdir. «Dərzi şagirdi Əhməd» məhz nağıl olduğu üçün burada uydurma süjet, qəhrəmanın ağıl və mərdliklə qələbəsi əsas yer tutur.

Qaydalar

  1. 1«Dərzi şagirdi Əhməd» janrına görə NAĞILDIR (şifahi xalq ədəbiyyatı nümunəsidir).
  2. 2Əsərin müəllifi ANONİMDİR — onu xalq yaratmışdır, fərdi müəllifi yoxdur.
  3. 3Nağılın əlamətləri: xəyali (uydurma) hadisələr, sehrli ünsürlər, qeyri-adi qəhrəmanlar və sonda yaxşılığın pisliyə qalib gəlməsi.
  4. 4Süjet Şah Abbas dövrü ilə bağlıdır; əsas obrazlar dərzi şagirdi Əhməd və Şah Abbasdır.
  5. 5Fərq: nağıl xəyali hadisələrə əsaslanır; əfsanə real yer/hadisə ilə bağlı rəvayətdir; dastan nəsr və şeirdən ibarət iri epik əsərdir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin