Dastan: «Koroğlu» — «Durna teli» qolu

«Koroğlu» Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatının ən böyük qəhrəmanlıq dastanıdır; o, müəyyən bir müəllifə deyil, xalqa məxsus olduğu üçün anonim (müəllifsiz) əsər sayılır. Dastan həcmcə böyük, nəzm (şeir) və nəsrin (düz yazının) növbələşməsi ilə qurulan, qəhrəmanlıq və məhəbbət mövzularını əhatə edən epik janrdır. «Koroğlu» dastanı ayrı-ayrı süjetlərdən — qollardan ibarətdir; dastanın belə nisbətən müstəqil hissələrinə «qol» (bəzən «boy») deyilir, «Durna teli» də bu dastanın məhz bir qoludur. Dastanın baş qəhrəmanı xalqın haqq-ədalət uğrunda mübarizə aparan igidi Koroğludur; onun ətrafına yığışan döyüşçü silahdaşlarına dəlilər deyilir, atı Qırat və sazı isə onun ən sədaqətli yoldaşlarıdır. Bu bölmədə həm də iki mühüm bədii vasitə öyrənilir: mübaliğə (şişirtmə) — qəhrəmanın gücünün, igidliyinin həddindən artıq böyüdülməsi; litota (kiçiltmə) isə əksinə, bir əlamətin həddindən çox azaldılmasıdır. Dastan nağıldan fərqli olaraq qəhrəmanlıq tarixini, real coğrafi və ictimai mühiti əks etdirir və tərkibində şeir parçaları olur.