← Mövzulara
m7-5.2· Fəsil 5: Xətti funksiya, sistem, həndəsə və statistika· ~12 dəq

Üçbucağın bucaqları və tərəfləri

Bucaqların cəmi, xarici bucaq, üçbucaq bərabərsizliyi və konqruyentlik.

Hər bir üçbucağın daxili bucaqlarının cəmi həmişə 180°-yə bərabərdir, ona görə də iki bucaq məlumdursa, üçüncünü 180°-dən onların cəmini çıxmaqla tapırıq. Üçbucağın bir tərəfini uzatdıqda alınan xarici bucaq, ona qonşu olmayan iki daxili (uzaq) bucağın cəminə bərabərdir; deməli xarici bucaq həmişə hər bir uzaq daxili bucaqdan böyükdür. Bərabəryanlı üçbucaqda yan tərəflərə qarşı duran iki bucaq (oturacaq bucaqları) bərabərdir, bərabərtərəfli üçbucaqda isə hər üç bucaq 60°-yə bərabərdir. Üç verilmiş uzunluğun üçbucaq əmələ gətirməsi üçün üçbucaq bərabərsizliyi ödənməlidir: istənilən iki tərəfin cəmi üçüncü tərəfdən böyük olmalıdır. Praktikada bunu yoxlamaq üçün ən böyük tərəfi qalan iki tərəfin cəmi ilə müqayisə etmək kifayətdir. İki üçbucaq konqruyent (üst-üstə düşən) olduqda onların uyğun tərəf və bucaqları bərabər olur; bunu SSS (üç tərəf), STS (tərəf-bucaq-tərəf) və BTB (bucaq-tərəf-bucaq) əlamətləri ilə müəyyən edirik. Nümunə: bir üçbucağın iki bucağı 70° və 50°-dirsə, üçüncü bucaq 180° − (70° + 50°) = 60°, A təpəsindəki xarici bucaq isə bu iki uzaq bucağın cəmi, yəni 70° + 50° = 120° olar.

Qaydalar

  1. 1Üçbucağın daxili bucaqlarının cəmi 180°-dir; üçüncü bucaq = 180° − (iki bucağın cəmi).
  2. 2Xarici bucaq, ona qonşu olmayan iki daxili bucağın cəminə bərabərdir.
  3. 3Bərabəryanlı üçbucaqda oturacaq bucaqları bərabərdir; bərabərtərəflidə hər bucaq 60°-dir.
  4. 4Üç tərəf üçbucaq əmələ gətirir yalnız o halda ki, istənilən iki tərəfin cəmi üçüncüdən böyükdür.
  5. 5Konqruyentlik əlamətləri: SSS, STS, BTB; uyğun tərəf və bucaqlar bərabər olur.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin