Cümlə haqqında ümumi məlumat

Cümlə — bitmiş fikri ifadə edən, xüsusi intonasiya ilə tələffüz olunan əsas sintaktik vahiddir. Hər cümlənin özəyini qrammatik əsas — mübtəda və xəbərin məcmusu — təşkil edir: mübtəda kim və ya nə sualına cavab verən baş üzv, xəbər isə mübtədanın hərəkət, vəziyyət və ya əlamətini bildirən baş üzvdür. Söz birləşməsindən fərqli olaraq, cümlə tam, bitmiş fikir bildirir və söylənərkən müəyyən intonasiya ilə — nida, sual və ya bitmiş xəbər intonasiyası ilə — tamamlanır. Söz birləşməsi isə iki və ya daha çox sözün sintaktik əlaqə vasitəsilə birləşməsindən yaranır, lakin tam fikir bildirmir, qrammatik əsası yoxdur (məsələn, «gözəl hava» — söz birləşməsidir, bitmiş fikir deyil). Cümlənin əsas əlamətləri: a) bitmiş fikir, b) qrammatik əsas (mübtəda + xəbər), c) xüsusi intonasiya. Məsələn: «Uşaqlar bağçada oynayır» — bu cümlədir, çünki «uşaqlar» mübtəda, «oynayır» xəbərdir, bitmiş fikir bildirir; «bağçada oynamaq» isə söz birləşməsidir, qrammatik əsası yoxdur.