Zərflik (məna növləri)
Tərz, zaman, yer, səbəb, məqsəd, kəmiyyət zərfliyi.
Zərflik cümlənin ikinci dərəcəli üzvi olub xəbərin bildirdiyi hərəkətin və ya əlamətin müxtəlif şəraitini — tərzi, zamanını, yerini, səbəbini, məqsədini və kəmiyyətini izah edir. Zərfliyin altı əsas məna növü var. Tərzi-hərəkət zərfliyi hərəkətin icra üslubunu bildirir və «necə?», «nə cür?» suallarına cavab verir (sürətlə, diqqətlə). Zaman zərfliyi hərəkətin baş verdiyi zamanı bildirir: «nə vaxt?», «nə zaman?», «nə qədər müddətdə?» (sabah, iyulda, saat 8-də). Yer zərfliyi hərəkətin yerini və istiqamətini bildirir: «harada?», «haraya?», «haradan?» (məktəbdə, şəhərə, oradan). Səbəb zərfliyi hərəkətin səbəbini bildirir: «nə üçün?», «nədən?», «nə səbəbdən?» (yorğunluqdan, sevincindən). Məqsəd zərfliyi hərəkətin məqsədini bildirir: «nə məqsədlə?», «nə üçün?» (oxumaq üçün, kömək etməyə). Kəmiyyət-dərəcə zərfliyi hərəkətin dərəcəsini bildirir: «nə qədər?», «nə dərəcədə?» (çox, az, tamamilə). Məsələn: «O, sınaqdan keçmək məqsədilə kitabxanaya getdi» — «sınaqdan keçmək məqsədilə» məqsəd zərfliyi, «kitabxanaya» yer zərfliyidir.
Qaydalar
- 1Zərflik cümlənin ikinci dərəcəli üzvi olub xəbəri izah edir; hansı növ olduğunu müəyyən etmək üçün sual verirsən.
- 2Tərzi-hərəkət zərfliyi «necə?» / «nə cür?» sualına cavab verir və hərəkətin icra üslubunu bildirir.
- 3Zaman zərfliyi «nə vaxt?» / «nə zaman?» sualına, yer zərfliyi «harada?» / «haraya?» / «haradan?» sualına cavab verir.
- 4Səbəb zərfliyi «nə üçün?» / «nədən?» sualına, məqsəd zərfliyi «nə məqsədlə?» / «nə üçün?» sualına cavab verir — bu iki növü qarışdırmamaq üçün kontekstə baxmaq lazımdır.
- 5Kəmiyyət-dərəcə zərfliyi «nə qədər?» / «nə dərəcədə?» sualına cavab verir və hərəkətin miqdar və ya dərəcəsini göstərir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin