Məhəmməd Füzuli «Söz» (qəzəl)
Sözün qüdrəti, şairlik sənəti.
Məhəmməd Füzuli XVI əsr Azərbaycan, türk və fars ədəbiyyatının dahi şairidir; təxminən 1494–1556-cı illər arasında yaşamış, ömrünün böyük hissəsini Kərbəlada keçirmişdir. Onun lirikasının mərkəzini eşq fəlsəfəsi, insan varlığının dərinlikləri və söz sənətinə müqəddəs baxış təşkil edir. «Söz» qəzəli bu mövzunun ən parlaq nümunəsidir: şair burada sözü — şeiri ilahi bir qüvvə, həm dünyəvi, həm mənəvi bir nur kimi tərənnüm edir. Qəzəl janrı klassik şərq şeirinin mühüm formasıdır: qafiyə sxemi aa/ba/ca şəklindədir, beyitlər bir-birindən mənaca müstəqil ola bilər, lakin ümumi bir ruh-mövzu qəzəli birləşdirir. Füzuli əruz vəznindən ustalıqla istifadə etmiş; onun «Söz» qəzəlindəki əsas ideya budur ki, söz — şeir, nitq, sənət — insanı ölümsüzləşdirən, onu Allaha yaxınlaşdıran ən yüksək vasitədir.
Məsələn, qəzəlin məşhur beytlərindən birinin mənası belədir: şairin qəlbindən çıxan ilham yüklü söz zülmət dünyasını işıqlandıran bir çırağa bənzəyir — bu, sözün qüdrəti ideyasını metafora ilə ifadə edir.
Qaydalar
- 1«Söz» qəzəlinin müəllifi XVI əsr şairi Məhəmməd Füzulidir.
- 2Əsər janrına görə qəzəldir: klassik şərq şeiri forması, əruz vəznində yazılır.
- 3Qəzəlin əsas mövzusu sözün, şeirin qüdrəti və müqəddəsliyi, şairlik sənətinin ucalığıdır.
- 4Füzuli əruz vəznindən istifadə etmişdir; qəzəlin qafiyə sxemi aa/ba/ca şəklindədir.
- 5Qəzəldə bədii vasitə kimi metafora, epitet və müraciət fəal işlədilir; söz ilahi nura, işığa bənzədilir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin