Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev «Bomba» (hekayə)
Satirik hekayə; çinovnik yaltaqlığının və cəhalətin tənqidi.
Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev (1870–1933) Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndəsi, dramaturq və nasirdir. O, «Molla Nəsrəddin» ədəbi mühitinin fəal iştirakçısı olmuş, yaradıcılığında cəhalət, yaltaqlıq və köhnəlmiş çinovnik psixologiyasını kəskin satira ilə tənqid etmişdir. «Bomba» hekayəsinin baş qəhrəmanı Kərbəlayı Zaldır — çar Rusiyası dövründə şəhərdə qorodovoy (polis nəfəri) vəzifəsində 25 ildən artıq çalışan, savadsız, mövqeyini qorumaq üçün hər cür yaltaqlığa hazır bir adam. Bir gecə Kərbəlayı Zal usta Feyzullanın (dəlləyin) qapısına atla iki çuval gətirilməsini görür və onu «bomba» zənn edib hay-küy qaldırır. Gecə yarısı ev axtarılır, Feyzullanın ailəsi qorxudulur; nəhayət məlum olur ki, çuvallarda bomba yox, adi qarpızlar varmış. Səhəri gün Kərbəlayı Zal vəzifəsindən qovulur. Haqverdiyev bu gülünc süjetlə ciddi bir mesaj çatdırır: əcnəbi ağalara yaltaqlanan, savadsız çinovnikin gözügötürməzliyi və cəhaləti onu özünü gülünc vəziyyətə salır. Hekayənin janrı satirik hekayədir; əsas bədii vasitələr kinayə (istehza), yumorlu abartma və kontrast (təzad)dır. Məsələn: Kərbəlayı Zalın bir çuval qarpızı «bomba» sanıb bütün məhəlləni ayağa qaldırması — savadsız, yaltaq məmurun gülünc, amma ağrılı obrazını bir epizodda cəmləyir.
Qaydalar
- 1Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev (1870–1933) «Molla Nəsrəddin» mühitinin dramaturq-nasiridir; «Bomba» onun satirik hekayəsidir.
- 2«Bomba» hekayəsinin baş qəhrəmanı Kərbəlayı Zaldır — çar dövründə qorodovoy (polis nəfəri) vəzifəsində çalışan savadsız, yaltaq adam.
- 3Hekayənin əsas mövzusu əcnəbi ağalara yaltaqlanan çinovnikin cəhaləti və gözügötürməzliyinin gülüş hədəfinə çevrilməsidir.
- 4Süjetin əsasını çuvaldakı qarpızların bomba zənn edilməsi və gecə ev axtarışı hadisəsi təşkil edir.
- 5Hekayənin janrı satirik hekayədir; əsas bədii vasitələr kinayə, abartma və təzaddır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin