Feili birləşmələr
Əsas tərəfi feili forma olan söz birləşmələri
Feili birləşmələr əsas tərəfi feilin müxtəlif formaları (məsdər, feili sifət, feili bağlama) olan söz birləşmələridir. Onlar üç növə ayrılır: məsdər tərkibləri, feili sifət tərkibləri və feili bağlama tərkibləri. Məsdər tərkiblərində əsas tərəf -maq/-mək şəkilçili məsdər olur. Feili sifət tərkiblərində əsas tərəf -an/-ən, -mış/-miş, -acaq/-əcək, -dığı/-diyi şəkilçili feili sifət olur. Feili bağlama tərkiblərində isə əsas tərəf -ıb/-ib, -araq/-ərək, -anda/-əndə, -dıqda/-dikdə şəkilçili feili bağlama olur. Feili birləşmələrdə asılı tərəf əsas tərəfə müxtəlif sintaktik əlaqələrlə bağlanır və tərkib cümlədə bir üzv kimi çıxış edir. Məsələn: «kitab oxumaq» məsdər tərkibi, «oxunan kitab» feili sifət tərkibi, «kitabı oxuyaraq» isə feili bağlama tərkibidir.
Qaydalar
- 1Feili birləşmənin əsas tərəfi feilin formasıdır: məsdər, feili sifət və ya feili bağlama.
- 2Məsdər tərkiblərində əsas tərəf -maq/-mək şəkilçili sözdür: «tez gəlmək».
- 3Feili sifət tərkiblərində əsas tərəf -an/-ən, -mış/-miş, -acaq/-əcək, -dığı/-diyi şəkilçili sözdür: «gələn adam».
- 4Feili bağlama tərkiblərində əsas tərəf -ıb/-ib, -araq/-ərək, -anda/-əndə, -dıqda/-dikdə şəkilçili sözdür: «evə gələndə».
- 5Feili birləşmə cümlədə bütöv şəkildə bir üzv kimi çıxış edir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin