← Mövzulara
az9-1.2· Fəsil 1: Söz birləşmələri və sintaktik əlaqələr· ~13 dəq

Feili birləşmələr

Əsas tərəfi feili forma olan söz birləşmələri

Feili birləşmələr əsas tərəfi feilin müxtəlif formaları (məsdər, feili sifət, feili bağlama) olan söz birləşmələridir. Onlar üç növə ayrılır: məsdər tərkibləri, feili sifət tərkibləri və feili bağlama tərkibləri. Məsdər tərkiblərində əsas tərəf -maq/-mək şəkilçili məsdər olur. Feili sifət tərkiblərində əsas tərəf -an/-ən, -mış/-miş, -acaq/-əcək, -dığı/-diyi şəkilçili feili sifət olur. Feili bağlama tərkiblərində isə əsas tərəf -ıb/-ib, -araq/-ərək, -anda/-əndə, -dıqda/-dikdə şəkilçili feili bağlama olur. Feili birləşmələrdə asılı tərəf əsas tərəfə müxtəlif sintaktik əlaqələrlə bağlanır və tərkib cümlədə bir üzv kimi çıxış edir. Məsələn: «kitab oxumaq» məsdər tərkibi, «oxunan kitab» feili sifət tərkibi, «kitabı oxuyaraq» isə feili bağlama tərkibidir.

Qaydalar

  1. 1Feili birləşmənin əsas tərəfi feilin formasıdır: məsdər, feili sifət və ya feili bağlama.
  2. 2Məsdər tərkiblərində əsas tərəf -maq/-mək şəkilçili sözdür: «tez gəlmək».
  3. 3Feili sifət tərkiblərində əsas tərəf -an/-ən, -mış/-miş, -acaq/-əcək, -dığı/-diyi şəkilçili sözdür: «gələn adam».
  4. 4Feili bağlama tərkiblərində əsas tərəf -ıb/-ib, -araq/-ərək, -anda/-əndə, -dıqda/-dikdə şəkilçili sözdür: «evə gələndə».
  5. 5Feili birləşmə cümlədə bütöv şəkildə bir üzv kimi çıxış edir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin