Sintaktik əlaqələr

Sözlər və cümlə üzvləri arasında iki növ sintaktik əlaqə vardır: tabesizlik əlaqəsi və tabelilik əlaqəsi. Tabesizlik əlaqəsində tərəflər bərabərhüquqludur, biri o birindən asılı deyil — bu əlaqə həmcins üzvlər arasında olur (kitab və dəftər). Tabelilik əlaqəsində isə bir tərəf o biri tərəfə tabe olur, yəni asılı tərəf əsas tərəfə bağlanır; bu əlaqə söz birləşmələrində və cümlə üzvləri arasında özünü göstərir. Tabelilik əlaqəsinin üç növü var: uzlaşma, idarə və yanaşma. Uzlaşmada asılı tərəf əsas tərəflə şəxsə və kəmiyyətə görə uyğunlaşır (mübtəda ilə xəbərin uzlaşması və ya mənsubiyyət əlaqəsi). İdarədə əsas tərəf asılı tərəfi müəyyən halda tələb edir və bu, hal şəkilçisi ilə baş verir. Yanaşmada isə asılı tərəf əsas tərəfə şəkilçisiz, sırf yan-yana durmaqla bağlanır. Məsələn: «Onlar gəldilər» birləşməsində uzlaşma (şəxs və kəmiyyət), «kitabı oxudu» birləşməsində idarə (təsirlik hal), «gözəl mənzərə» birləşməsində isə yanaşma əlaqəsi vardır.