Zərflik
Hərəkətin tərzini, zamanını, yerini, səbəbini, məqsədini və kəmiyyətini bildirən ikincidərəcəli üzv
Zərflik cümlənin ikincidərəcəli üzvüdür və hərəkətin əlamətini — tərzini, zamanını, yerini, səbəbini, məqsədini və ya kəmiyyətini bildirir. Zərflik xəbərə, yəni feilə aiddir və ona aid suallar verməklə tapılır. Tərzi-hərəkət zərfliyi NECƏ?, NƏ CÜR?, NƏ TƏRZDƏ?; zaman zərfliyi NƏ ZAMAN?, HAÇAN?, NƏ VAXT?; yer zərfliyi HARADA?, HARAYA?, HARADAN?; səbəb zərfliyi NİYƏ?, NƏ ÜÇÜN?, NƏ SƏBƏBƏ?; məqsəd zərfliyi NƏ MƏQSƏDLƏ?, NƏ ÜÇÜN?; kəmiyyət zərfliyi isə NƏ QƏDƏR?, NEÇƏ DƏFƏ? suallarına cavab verir. Zərflik zərflə, hallarda işlənən isimlə, feili bağlama tərkibi və söz birləşməsi ilə ifadə oluna bilər. Zərfliyi tamamlıqdan və təyindən ayırmaq üçün ona düzgün sual qoymaq və hansı üzvə aid olduğunu müəyyənləşdirmək lazımdır. Məsələn: "Uşaq səhər tezdən sürətlə məktəbə getdi" cümləsində "səhər tezdən" zaman, "sürətlə" tərzi-hərəkət, "məktəbə" isə yer zərfliyidir.
Qaydalar
- 1Zərflik ikincidərəcəli üzvdür, xəbərə (feilə) aiddir və hərəkətin əlamətini bildirir.
- 2Tərzi-hərəkət (necə?), zaman (nə zaman?), yer (harada?), səbəb (niyə?), məqsəd (nə məqsədlə?), kəmiyyət (nə qədər?) zərflikləri var.
- 3Zərflik zərflə, hallarda olan isimlə, feili bağlama tərkibi və söz birləşməsi ilə ifadə olunur.
- 4Zərfliyi düzgün təyin etmək üçün ona uyğun sual qoyulur və hansı üzvə aid olduğu müəyyənləşdirilir.
- 5Tamamlıq əşyanı (kimi? nəyi? kimə?), təyin əlaməti (necə? hansı?) bildirir; zərflik isə hərəkətin əlamətini bildirməsi ilə onlardan fərqlənir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin