← Mövzulara
az9-4.4· Fəsil 4: Mürəkkəb cümlə və durğu işarələri· ~14 dəq

Durğu işarələri

Cümlədə işlənən durğu işarələri və onların əsas funksiyaları

Durğu işarələri yazıda cümlənin bölünməsini, intonasiyanı və fikrin dəqiq çatdırılmasını təmin edən qrafik işarələrdir. Azərbaycan dilində on durğu işarəsi var: nöqtə (.), sual işarəsi (?), nida işarəsi (!), vergül (,), nöqtəli vergül (;), qoşa nöqtə (:), tire (—), dırnaq (« »), mötərizə ( ) və çoxnöqtə (...). Nöqtə nəqli cümlənin, sual işarəsi sual cümlənin, nida işarəsi isə nida cümlənin sonunda qoyulur. Vergül həmcins üzvləri, xitabı, ara sözü, mürəkkəb cümlənin tərkib hissələrini ayırır; qoşa nöqtə ümumiləşdirici sözdən sonra və vasitəsiz nitqdə müəllif sözündən sonra işlənir. Tire isə ümumiləşdirici söz həmcins üzvlərdən sonra gələndə, ismi xəbərlə mübtəda arasında və vasitəsiz nitqdə qoyulur. Məsələn: "İnsan üçün ən böyük sərvət — sağlamlıqdır" cümləsində mübtəda ilə ismi xəbər arasında tire qoyulur, çünki xəbər adlıq haldadır.

Qaydalar

  1. 1Cümlənin sonunda məqsəd və intonasiyaya görə nöqtə (.), sual işarəsi (?) və ya nida işarəsi (!) qoyulur.
  2. 2Vergül həmcins üzvləri, xitabı, ara sözü və mürəkkəb cümlənin hissələrini bir-birindən ayırır.
  3. 3Ümumiləşdirici söz həmcins üzvlərdən əvvəl gələrsə qoşa nöqtə (:), sonra gələrsə tire (—) qoyulur.
  4. 4İsmi xəbər adlıq halda olduqda mübtəda ilə xəbər arasında tire (—) qoyulur.
  5. 5Vasitəsiz nitq dırnaqda (« ») verilir; müəllif sözü əvvəl gəlsə ondan sonra qoşa nöqtə qoyulur.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin