Saitlər və samitlər

Azərbaycan əlifbasında 32 hərf var: bunların 9-u sait (a, e, ə, ı, i, o, ö, u, ü), 23-ü isə samitdir. Saitlər dilin arxa və ön hissəsinə görə qalın (a, ı, o, u) və incə (e, ə, i, ö, ü) olur; dodaqların vəziyyətinə görə dodaqlanan (o, ö, u, ü) və dodaqlanmayan (a, e, ə, ı, i) olur; ağzın açılma dərəcəsinə görə isə açıq (a, e, ə, o, ö) və qapalı (ı, i, u, ü) olur. Samitlər səs tellərinin işinə görə kar — səssiz (p, t, k, ç, f, x, h, s, ş) və cingiltili — səsli (b, d, q, c, v, ğ, j, z, g, l, m, n, r, y) olur. Cingiltili və kar samitlərin bir qismi cütlük təşkil edir: b-p, d-t, q-k, c-ç, v-f, ğ-x, j-ş, z-s. Yazıda hərf, tələffüzdə isə səs işlədilir; bəzi sözlərdə hərflərin sayı ilə səslərin sayı fərqlənə bilər. Məsələn: «ana» sözündə 3 hərf və 3 səs var, bunlardan 2-si sait (a, a), 1-i samitdir (n).