Say
Miqdar və sıra sayları, sayın düzgün işlənməsi
Say əşyanın sayını, miqdarını və ya sırasını bildirən ad bildirən nitq hissəsidir; NEÇƏ? NƏ QƏDƏR? NEÇƏNCİ? suallarına cavab verir. Mənaca saylar iki böyük qrupa bölünür: miqdar sayları və sıra sayları. Miqdar sayları NEÇƏ? NƏ QƏDƏR? suallarına cavab verir və özü də müəyyən miqdar (əsli: bir, iki, on, yüz), kəsr (üçdə bir, onda yeddi, yarım), qeyri-müəyyən miqdar (az, çox, xeyli, bir neçə, onlarla) və bölgü-dəstə (birər-birər, ikibir, beşbeş) saylarına ayrılır. Sıra sayları NEÇƏNCİ? sualına cavab verir və -ıncı, -inci, -uncu, -üncü şəkilçisi ilə düzəlir: birinci, beşinci, onuncu. Sıra saylarının rəqəmlə yazılışında ya nöqtə, ya da şəkilçi işlədilir: «5.» və ya «5-ci». Saydan sonra gələn isim həmişə təkdə qalır; məsələn: «iki kitab» düzgündür, «iki kitablar» yanlışdır. Məsələn: «Beş şagird» (müəyyən miqdar), «onda üç» (kəsr), «bir neçə nəfər» (qeyri-müəyyən), «üçüncü sıra» (sıra).
Qaydalar
- 1Say əşyanın sayını, miqdarını, sırasını bildirir və NEÇƏ? NƏ QƏDƏR? NEÇƏNCİ? suallarına cavab verir.
- 2Miqdar sayları dörd növdür: müəyyən (əsli) — bir, on; kəsr — üçdə bir, yarım; qeyri-müəyyən — az, çox, xeyli, bir neçə; bölgü-dəstə — birər-birər, beşbeş.
- 3Sıra sayları NEÇƏNCİ? sualına cavab verir və -ıncı, -inci, -uncu, -üncü şəkilçisi ilə düzəlir: birinci, onuncu.
- 4Saydan sonra gələn isim təkdə işlənir: «iki kitab» düzgün, «iki kitablar» yanlışdır.
- 5Sıra sayının rəqəmlə yazılışında nöqtə (5.) və ya şəkilçi (5-ci) işlədilir; ikisi birlikdə yazılmır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin