Feil
Feilin tərifi və sualları, təsdiq-inkar, təsirli-təsirsiz feillər, feilin zamanı, şəkli və növü.
Feil iş, hal və hərəkət bildirən əsas nitq hissəsidir; NƏ ETMƏK? NƏ ETDİ? NEYLƏYİR? suallarından birinə cavab verir. Feil təsdiq və inkar ola bilər; inkar -ma/-mə şəkilçisi ilə düzəlir (gəldi — gəlmədi). Mənaca feillər təsirli (obyekt tələb edir, kimi? nəyi? suallarına cavab verir: kitabı oxudu) və təsirsiz (gəldi, getdi) olur. Feilin beş qrammatik növü var: məlum (işi özü icra edir), məchul (-ıl/-in: yazıldı), qayıdış (-ın: geyindi), qarşılıq-müştərək (-ış: görüşdü) və icbar (-dır/-t: yazdırdı). Feilin üç zamanı var: keçmiş (şühudi -dı, nəqli -mış), indiki (-ır/-yır) və gələcək (qəti -acaq, qeyri-qəti -ar). Feilin şəkilləri xəbər, əmr (gəl!), arzu (-a: gələ), şərt (-sa: gəlsə), vacib (-malı: gəlməli) və lazım şəklidir. Məsələn: «Şagird dərsini oxumadı» cümləsindəki «oxumadı» feildir — təsirli, inkar, şühudi keçmiş zamanda, məlum növdə işlənmişdir.
Qaydalar
- 1Feil iş, hal, hərəkət bildirir və NƏ ETMƏK? NƏ ETDİ? NEYLƏYİR? suallarına cavab verir.
- 2Feil təsdiq və inkar olur; inkar şəkilçisi -ma/-mə-dir (gəldi — gəlmədi). Təsirli feil obyekt (kimi? nəyi?) tələb edir, təsirsiz feil tələb etmir.
- 3Feilin zamanları: keçmiş (şühudi -dı, nəqli -mış), indiki (-ır/-yır), gələcək (qəti -acaq, qeyri-qəti -ar).
- 4Feilin növləri: məlum, məchul (-ıl/-in), qayıdış (-ın), qarşılıq-müştərək (-ış), icbar (-dır/-t).
- 5Feil şəxsə və kəmiyyətə görə dəyişir, şəxs şəkilçiləri qəbul edir (gəldim, gəldin, gəldik).
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin