← Mövzulara
az9-9.4· Fəsil 9: Morfologiya — feil və digər nitq hissələri· ~14 dəq

Köməkçi nitq hissələri

Qoşma, bağlayıcı, ədat, modal söz və nida

Köməkçi nitq hissələrinin müstəqil leksik mənası yoxdur; onlar tək başına cümlə üzvü olmur, sözlər və ya cümlələr arasında əlaqə yaradır, yaxud sözə əlavə məna çaları verir. Köməkçi nitq hissələri beş növə ayrılır: qoşma, bağlayıcı, ədat, modal söz və nida. Qoşma isimdən və ya əvəzlikdən sonra gəlib müəyyən hal tələb edir (ilə, üçün, kimi, qədər, görə, sarı, ötrü, -dək, -can). Bağlayıcı həmcins üzvləri və cümlələri bir-birinə bağlayır (və, həm, amma, lakin, ancaq, ya, çünki, ki, əgər). Ədat sözə və ya cümləyə əlavə məna çaları verir (məhz, ən, lap, daha, belə, də/da, axı, məgər, kaş, bəs). Modal söz danışanın söylədiyinə münasibətini bildirir (gərək, bəlkə, yəqin, əlbəttə, şübhəsiz, deməli, məncə, görünür). Nida isə hiss-həyəcanı ifadə edir (oh, ah, ay, vay, afərin, ura). Məsələn: «Mən sənin üçün gəlmişəm» cümləsində «üçün» qoşma, «Hava soyuq idi, lakin günəş çıxmışdı» cümləsində «lakin» bağlayıcıdır.

Qaydalar

  1. 1Köməkçi nitq hissələrinin müstəqil leksik mənası yoxdur, tək başına cümlə üzvü olmur, sözlər və ya cümlələr arasında əlaqə yaradır, yaxud məna çaları verir.
  2. 2Köməkçi nitq hissələrinin 5 növü var: qoşma, bağlayıcı, ədat, modal söz, nida.
  3. 3Qoşma isimdən/əvəzlikdən sonra gəlib hal tələb edir (ilə, üçün, kimi, qədər, görə); bağlayıcı isə həmcins üzvləri və cümlələri bağlayır (və, amma, lakin, çünki, ki).
  4. 4Ədat sözə əlavə məna çaları verir (məhz, ən, lap, daha, də/da, axı, məgər); modal söz danışanın münasibətini bildirir (bəlkə, yəqin, əlbəttə, deməli, görünür).
  5. 5Nida hiss-həyəcan bildirir (oh, ah, ay, vay, afərin, ura) və cümlədə adətən vergüllə ayrılır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin