Nisbi atom və molekul kütləsi. Mol anlayışı
Ar, Mr və maddə miqdarının əsasları.
Kimyada atom və molekulların kütlələri çox kiçik olduğundan, onları birbaşa qramla ölçmək mümkün deyil. Bu çətinliyi aradan qaldırmaq üçün nisbi atom kütləsi (Ar) anlayışı daxil edilmişdir: Ar, atomun kütləsinin ¹²C atomunun kütləsinin 1/12 hissəsinə nisbətidir və ölçüsüzdür, vahidi yoxdur. Nisbi molekul kütləsi Mr isə molekuldakı bütün atomların nisbi atom kütlələrinin cəminə bərabərdir; indekslər mütləq nəzərə alınmalıdır.
Məsələn, H₂SO₄ üçün Mr = 2·1 + 32 + 4·16 = 98. Mol isə kimyanın sayma vahididir: 1 mol maddə 6,02·10²³ (Avoqadro ədədi, Nᴀ) sayda zərrəcik — atom, molekul və ya ion — ehtiva edir. Maddə miqdarı n = N/Nᴀ düsturu ilə hesablanır, vahidi mol-dur. Maddənin kütləsi m, molyar kütlə M (q/mol, rəqəmcə Mr-ə bərabər) və miqdar n arasındakı əlaqə: n = m/M. Məsələn, 44 q CO₂ götürsək, M(CO₂) = 44 q/mol olduğundan n = 44/44 = 1 mol, yəni 6,02·10²³ molekul CO₂ mövcuddur.
Qaydalar
- 1Nisbi atom kütləsi Ar ölçüsüzdür: atomun kütləsinin ¹²C-nin 1/12 kütləsinə nisbətidir.
- 2Nisbi molekul kütləsi Mr = molekuldakı atomların Ar-lərinin cəmi (indekslərə vurulmuş).
- 31 mol istənilən maddə Nᴀ = 6,02·10²³ sayda zərrəcik ehtiva edir.
- 4Maddə miqdarı: n = N/Nᴀ (zərrəcik sayından) və ya n = m/M (kütlə və molyar kütlədən).
- 5Molyar kütlə M (q/mol) rəqəmcə Mr-ə bərabərdir, lakin vahidi fərqlidir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir