← Mövzulara
g9f-1.3· Fəsil 1: Müxtəlif mühitlərdə elektrik cərəyanı· ~13 dəq

Yarımkeçiricilər

Məxsusi və aşqar keçiricilik, p-n keçid, diod

Yarımkeçiricilər keçiriciliyinə görə metallarla dielektriklər arasında yer tutan maddələrdir; ən geniş yayılmışları silisium (Si) və germaniumdur (Ge). Təmiz yarımkeçiricidə məxsusi keçiricilik baş verir: temperatur və ya işıq təsiri ilə kovalent rabitə qırılır, sərbəst elektron və onun yerində müsbət «deşik» yaranır; cərəyanı həm elektronlar, həm deşiklər daşıyır. Yarımkeçiriciyə aşqar qatdıqda aşqar keçiricilik alınır: donor aşqarı n-tip (əsas daşıyıcı elektronlar), akseptor aşqarı isə p-tip (əsas daşıyıcı deşiklər) yarımkeçirici verir. n- və p-tip yarımkeçiricilərin sərhədində p-n keçid yaranır; o, cərəyanı yalnız bir istiqamətdə keçirir və yarımkeçirici diodun əsasını təşkil edir. Məsələn: temperatur artdıqda metalın müqaviməti artdığı halda, yarımkeçiricidə yeni yük daşıyıcıları yarandığı üçün müqavimət AZALIR — bu, yarımkeçiriciləri metaldan fərqləndirən mühüm xüsusiyyətdir.

Qaydalar

  1. 1Yarımkeçiricilərdə cərəyanı elektronlar və deşiklər daşıyır.
  2. 2n-tip: donor aşqarı, əsas daşıyıcı — elektron; p-tip: akseptor aşqarı, əsas daşıyıcı — deşik.
  3. 3p-n keçid (diod) cərəyanı yalnız bir istiqamətdə keçirir.
  4. 4Temperatur artdıqca yarımkeçiricinin müqaviməti azalır (metaldan fərqli).

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin