← Mövzulara
g9f-2.2· Fəsil 2: Maqnit sahəsi· ~13 dəq
Amper qüvvəsi və Lorens qüvvəsi
Maqnit sahəsinin cərəyana və hərəkətdə olan yükə təsiri
Maqnit sahəsi içində yerləşmiş cərəyanlı naqilə qüvvə təsir edir — buna Amper qüvvəsi deyilir və F = B·I·l·sinα düsturu ilə tapılır, burada α maqnit induksiyası ilə cərəyanın istiqaməti arasındakı bucaqdır. Qüvvənin istiqaməti sol əl qaydası ilə müəyyən edilir. α = 90° olduqda sinα = 1 və qüvvə maksimumdur. Maqnit sahəsi həm də hərəkətdə olan yüklü zərrəciyə təsir edir — buna Lorens qüvvəsi deyilir: F = q·v·B·sinα, burada α sürət ilə B arasındakı bucaqdır. Məsələn: B = 0,5 T, I = 2 A, l = 0,4 m, α = 90° olduqda F = 0,5·2·0,4 = 0,4 N. Lorens qüvvəsi üçün q = 2·10⁻⁶ Kl, v = 10⁵ m/s, B = 0,2 T, α = 90° olduqda F = 2·10⁻⁶·10⁵·0,2 = 4·10⁻² N = 0,04 N.
Qaydalar
- 1Amper qüvvəsi: F = B·I·l·sinα; istiqaməti sol əl qaydası ilə tapılır.
- 2Lorens qüvvəsi: F = q·v·B·sinα (hərəkətdə olan yüklü zərrəcik üçün).
- 3α — B ilə cərəyan (və ya sürət) arasındakı bucaqdır; α = 90° olduqda sinα = 1.
- 4α = 0° olduqda (B cərəyana/sürətə paralel) qüvvə sıfırdır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin