← Mövzulara
g9f-3.3· Fəsil 3: İşıq hadisələri· ~13 dəq

Linzalar və nazik linza düsturu

Toplayıcı/səpici linza, 1/F = 1/d + 1/f və optik qüvvə

Linza iki sferik səthlə məhdudlanmış şəffaf cisimdir. Toplayıcı (yığıcı) linza paralel şüaları bir nöqtədə — fokusda toplayır, səpici linza isə onları ayırır. Fokusdan linzanın mərkəzinə qədər olan məsafə baş fokus məsafəsi F adlanır. Nazik linza düsturu cismə qədər məsafə d, xəyala qədər məsafə f və fokus məsafəsi F arasında əlaqəni verir: 1/F = 1/d + 1/f. Linzanın optik qüvvəsi D = 1/F düsturu ilə tapılır; vahidi dioptri (dpt), bu zaman F metrlə götürülür. Toplayıcı linza üçün D > 0, səpici linza üçün D < 0 olur. Məsələn: F = 0,5 m olan toplayıcı linzanın optik qüvvəsi D = 1/0,5 = 2 dpt-dir. Əgər d = 0,4 m və F = 0,2 m olarsa, 1/f = 1/F − 1/d = 5 − 2,5 = 2,5, deməli f = 0,4 m.

Qaydalar

  1. 1Nazik linza düsturu: 1/F = 1/d + 1/f.
  2. 2Optik qüvvə: D = 1/F (F metrlə, vahidi dioptri — dpt).
  3. 3Toplayıcı linza: D > 0; səpici linza: D < 0.
  4. 4Şüalar fokusda toplanır; fokus məsafəsi nə qədər kiçikdirsə, optik qüvvə bir o qədər böyükdür.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin