İşığın dispersiyası və rənglər

İşığın dispersiyası ağ işığın prizmadan keçərkən tərkib rənglərə (spektrə) ayrılması hadisəsidir; bu hadisəni ilk dəfə Nyuton təcrübə ilə öyrənmişdir. Ağ işıq mürəkkəbdir və müxtəlif dalğa uzunluqlu yeddi əsas rəngdən ibarətdir: qırmızı, narıncı, sarı, yaşıl, mavi, göy, bənövşəyi. Dispersiyanın səbəbi mühitin sındırma əmsalının işığın dalğa uzunluğundan (rəngindən) asılı olmasıdır: bənövşəyi işıq üçün sındırma əmsalı ən böyükdür, qırmızı işıq üçün ən kiçik. Buna görə bənövşəyi şüa ən çox sınır (ən çox meyl edir), qırmızı şüa isə ən az sınır; nəticədə prizmadan çıxan rənglər bir-birindən ayrılır. Vakuumda bütün rənglər eyni c sürəti ilə yayılır, lakin maddədə sürətləri (deməli, n = c/v) fərqlidir. Göy qurşağı da Günəş işığının yağış damlalarında dispersiyası nəticəsində yaranır. Məsələn: ağ işıq şüşə prizmaya düşdükdə ən çox bənövşəyi, ən az isə qırmızı şüa meyl edir, çünki nbənövşəyi > nqırmızı.