Atom nüvəsi: kütlə və yük ədədi, izotoplar
Nuklonlar, Z, A, N və izotoplar
Atomun mərkəzində yerləşən nüvə müsbət yüklü protonlardan və yüksüz neytronlardan ibarətdir; proton və neytronlar birlikdə nuklonlar adlanır. Yük ədədi Z nüvədəki protonların sayına bərabərdir və o, elementin Mendeleyev cədvəlindəki sıra nömrəsini göstərir; nüvənin yükü isə Z·e-yə bərabərdir. Kütlə ədədi A nüvədəki bütün nuklonların (proton + neytron) ümumi sayıdır. Buna görə neytronların sayı N = A − Z düsturu ilə tapılır. Element ᴬZX şəklində işarələnir; məsələn ²³⁵₉₂U. İzotoplar eyni Z (yəni eyni element), lakin müxtəlif A (müxtəlif neytron sayı) olan nüvələrdir, məsələn ¹²C və ¹⁴C. Məsələn: ²³⁵U nüvəsi üçün Z = 92 (proton), A = 235 (nuklon), onda neytronların sayı N = A − Z = 235 − 92 = 143 olur.
Qaydalar
- 1Yük ədədi Z = proton sayı = elementin sıra nömrəsi; nüvənin yükü = Z·e.
- 2Kütlə ədədi A = nuklon sayı = proton sayı + neytron sayı (A = Z + N).
- 3Neytron sayı: N = A − Z.
- 4İzotoplar: eyni Z, müxtəlif A (məs. ¹²₆C və ¹⁴₆C).
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin