Reaksiyaların təsnifatı və tənlikləşdirmə
Reaksiya növləri, ekzo/endotermik proseslər, tənliklərin əmsallaşdırılması və ion mübadilə reaksiyalarının getmə şərtləri
Kimyəvi reaksiyalar reaktivlərin və məhsulların sayına görə dörd əsas növə bölünür: birləşmə (bir neçə maddədən bir maddə alınır), parçalanma (bir maddədən bir neçə maddə alınır), əvəzetmə (sadə maddə mürəkkəb maddədəki elementi əvəz edir) və mübadilə (iki mürəkkəb maddə tərkib hissələrini dəyişir). İstilik effektinə görə reaksiyalar ekzotermik (istilik ayrılır, +Q) və endotermik (istilik udulur, −Q) olur. Kütlənin saxlanması qanununa görə reaksiyada hər elementin atomlarının sayı hər iki tərəfdə bərabər olmalıdır, ona görə tənlik əmsallaşdırılır. İon mübadilə reaksiyaları yalnız çöküntü, qaz və ya zəif elektrolit (su) əmələ gəldikdə sona qədər gedir. Məsələn: BaCl₂ + Na₂SO₄ → BaSO₄↓ + 2NaCl reaksiyası ağ BaSO₄ çöküntüsü əmələ gətirdiyi üçün sona qədər gedir.
Qaydalar
- 1Birləşmə: A + B → AB; parçalanma: AB → A + B; əvəzetmə: A + BC → AC + B; mübadilə: AB + CD → AD + CB.
- 2Kütlənin saxlanması: hər elementin atom sayı tənliyin sol və sağ tərəfində bərabər olmalıdır.
- 3Ekzotermik reaksiyada istilik ayrılır (+Q), endotermikdə istilik udulur (−Q).
- 4İon mübadilə reaksiyası yalnız çöküntü (↓), qaz (↑) və ya su (zəif elektrolit) əmələ gələrsə gedir.
- 5Əmsalların cəmini hesablayarkən qarşısında yazılmamış 1 əmsalları da nəzərə alın.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin