Termokimya və reaksiyanın istilik effekti
Ekzo- və endotermik reaksiyalar, termokimyəvi tənliklər, reaksiyanın istilik effekti (Q, ΔH), Hess qanunu və əmələgəlmə istiliyi üzrə hesablamalar
Termokimya kimyəvi reaksiyalarda udulan və ya ayrılan istiliyi öyrənir. Reaksiyanın istilik effekti (Q) ayrılan və ya udulan istiliyin miqdarıdır; ekzotermik reaksiyada istilik ayrılır (Q > 0, ΔH < 0), endotermik reaksiyada isə istilik udulur (Q < 0, ΔH > 0). Termokimyəvi tənlikdə maddələrin aqreqat halı göstərilir və istilik effekti tənliyin sağ tərəfində yazılır, məsələn: C + O₂ = CO₂ + 393 kJ. İstilik effekti maddə miqdarına düz mütənasibdir, ona görə verilmiş kütlə və ya həcm üçün ayrılan istilik proporsiya ilə tapılır. Hess qanununa görə reaksiyanın istilik effekti yalnız ilkin və son maddələrin halından asılıdır, aralıq mərhələlərdən asılı deyil; bu, istilik effektlərini cəbri toplamağa imkan verir. Məsələn: C + O₂ = CO₂ + 393 kJ termokimyəvi tənliyinə görə 6 q karbon (n = 6/12 = 0,5 mol) yandıqda Q = 0,5 · 393 = 196,5 kJ istilik ayrılar.
Qaydalar
- 1Ekzotermik reaksiyada istilik ayrılır (Q > 0, ΔH < 0); endotermikdə istilik udulur (Q < 0, ΔH > 0).
- 2Termokimyəvi tənlikdə aqreqat hallar göstərilir və istilik effekti (kJ) tənliyə daxil edilir.
- 3İstilik effekti maddə miqdarı (mol) ilə düz mütənasibdir: Q = n · Qmol; verilmiş kütlə üçün proporsiya qurulur.
- 4Hess qanunu: reaksiyanın istilik effekti yalnız ilkin və son maddələrin halından asılıdır, gediş yolundan asılı deyil.
- 5Reaksiyanın istilik effekti = məhsulların əmələgəlmə istilikləri cəmi − reagentlərin əmələgəlmə istilikləri cəmi.
Məşq
15 asan · 15 orta · 15 çətin