Hidrogen göstəricisi (pH) və mühitin reaksiyası
Suyun ion hasili, hidrogen göstəricisi pH = −lg[H⁺], turş, neytral və qələvi mühit, indikatorların rəng dəyişməsi və pH üzrə hesablamalar
Su çox zəif elektrolit kimi az da olsa dissosiasiya edir: H₂O ⇌ H⁺ + OH⁻. 25 °C-də suyun ion hasili sabitdir: [H⁺]·[OH⁻] = 10⁻¹⁴. Saf suda və neytral mühitdə [H⁺] = [OH⁻] = 10⁻⁷ mol/l. Məhlulun turşuluğunu rahat ifadə etmək üçün hidrogen göstəricisindən istifadə olunur: pH = −lg[H⁺]. Neytral mühitdə pH = 7, turş mühitdə [H⁺] > 10⁻⁷ olduğundan pH < 7, qələvi mühitdə isə pH > 7 olur. pH azaldıqca mühit daha turş, artdıqca daha qələvi olur. İndikatorlar mühiti təyin etməyə imkan verir: lakmus turşuda qırmızı, qələvidə mavi; fenolftalein turşu və neytral mühitdə rəngsiz, qələvidə moruğu (al-qırmızı); metiloranj turşuda qırmızı-çəhrayı, qələvidə sarı olur. Məsələn: [H⁺] = 10⁻³ mol/l olan məhlulda pH = −lg(10⁻³) = 3 olduğundan mühit turşdur və lakmus qırmızı rəng alar.
Qaydalar
- 1Suyun ion hasili (25 °C): [H⁺]·[OH⁻] = 10⁻¹⁴; neytral suda [H⁺] = [OH⁻] = 10⁻⁷ mol/l.
- 2Hidrogen göstəricisi: pH = −lg[H⁺]; [H⁺] = 10⁻ᵖᴴ.
- 3pH < 7 turş, pH = 7 neytral, pH > 7 qələvi mühit; pH azaldıqca turşuluq artır.
- 4Lakmus: turşuda qırmızı, qələvidə mavi, neytralda bənövşəyi.
- 5Fenolftalein yalnız qələvi mühitdə moruğu rəng verir; metiloranj turşuda qırmızı, qələvidə sarı olur.
Məşq
15 asan · 15 orta · 15 çətin