Metallar və birləşmələri
Metalların ümumi xassələri, aktivlik sırası, qələvi və qələvi-torpaq metallar, alüminium və amfoterlik, dəmir (Fe²⁺/Fe³⁺), korroziya
Metallar elektron verən (reduksiyaedici) elementlərdir; aktivlik sırasında soldakı metal daha aktivdir və sağdakını duzlarının məhlulundan sıxışdırıb çıxarır. Aktivlik sırası: K > Ca > Na > Mg > Al > Zn > Fe > (H) > Cu > Ag. Hidrogendən əvvəl duran metallar duru turşularla (HCl, duru H₂SO₄) reaksiyaya girib hidrogen ayırır, sonra duranlar (Cu, Ag) ayırmır. Qələvi (Na, K) və qələvi-torpaq (Ca) metallar su ilə güclü reaksiya verib qələvi (MOH) və H₂ əmələ gətirir. Alüminium və onun oksid/hidroksidi amfoterdir — həm turşu, həm qələvi ilə reaksiya verir. Dəmir duru turşularla Fe²⁺, güclü oksidləşdiricilərlə (Cl₂) Fe³⁺ verir. Misal: 2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂↑.
Qaydalar
- 1Aktivlik sırası: K > Ca > Na > Mg > Al > Zn > Fe > (H) > Cu > Ag; soldakı metal daha aktivdir.
- 2Hidrogendən əvvəlki metallar duru turşularla H₂ ayırır; Cu və Ag ayırmır.
- 3Qələvi və qələvi-torpaq metallar su ilə qələvi (MOH və ya M(OH)₂) və H₂ verir.
- 4Al, Al₂O₃ və Al(OH)₃ amfoterdir: həm turşu, həm qələvi ilə reaksiya verir.
- 5Dəmir duru turşu ilə Fe²⁺, xlor (Cl₂) ilə isə Fe³⁺ birləşməsi əmələ gətirir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin