← Mövzulara
egc-4.3· Fəsil 4: Qeyri-üzvi kimya· ~14 dəq

Qeyri-üzvi birləşmələrin əsas sinifləri

Oksidlər, turşular, əsaslar, duzlar: təsnifat, xassələr, genetik əlaqə və adlandırma

Qeyri-üzvi birləşmələr dörd əsas sinfə bölünür: oksidlər, turşular, əsaslar və duzlar. Oksidlər əsasi (Na₂O, CaO), turşu (SO₃, CO₂, P₂O₅), amfoter (Al₂O₃, ZnO, BeO, Cr₂O₃) və biganə (CO, NO, N₂O) ola bilər. Əsasi oksidlərə metal hidroksidləri (qələvilər NaOH, KOH, Ca(OH)₂ və həllolmayan əsaslar Cu(OH)₂, Fe(OH)₃), turşu oksidlərinə isə oksigenli turşular uyğun gəlir. Bu siniflər genetik əlaqə ilə bir-birinə çevrilir: metal → əsasi oksid → əsas → duz; qeyri-metal → turşu oksid → turşu → duz. Misal: Na → Na₂O → NaOH → Na₂SO₄.

Qaydalar

  1. 1Əsasi oksid + turşu → duz + su; turşu oksid + qələvi → duz + su; amfoter oksid həm turşu, həm qələvi ilə reaksiya verir.
  2. 2Biganə oksidlər (CO, NO, N₂O) duz əmələ gətirmir, turşu və qələvi ilə reaksiya vermir.
  3. 3Qələvilər (NaOH, KOH, Ca(OH)₂, Ba(OH)₂) suda həll olur; əksər metal hidroksidləri (Cu(OH)₂, Fe(OH)₃) həllolmayandır.
  4. 4Duzlar: orta (Na₂SO₄), turş (NaHSO₄, NaHCO₃) və əsasi (Cu(OH)Cl, (CuOH)₂CO₃) ola bilər.
  5. 5Genetik sıra: metal → əsasi oksid → əsas → duz; qeyri-metal → turşu oksid → turşu → duz.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

AsanOrtaÇətinQarışıq