Elektroliz və metalların korroziyası
Ərinti və məhlulların elektrolizi, katod-anod prosesləri, Faradey qanunu üzrə hesablama, kimyəvi və elektrokimyəvi korroziya və metalların qorunması
Elektroliz ərinti və ya elektrolit məhlulundan sabit cərəyan keçdikdə baş verən oksidləşmə-reduksiya prosesidir. Mənfi elektrodda (katodda) reduksiya — kation elektron alır, müsbət elektrodda (anodda) isə oksidləşmə baş verir. Duzların məhlullarında suyun da iştirakı prosesi dəyişir: aktiv metalların (K, Na, Ca, Al-a qədər) kationları katodda reduksiya olunmur, onların yerinə sudan hidrogen ayrılır; aktivlik sırasında hidrogendən sonra gələn metallar (Cu, Ag) isə katodda sərbəst metal kimi çökür. Anodda turşu qalıqları halogenidlər (Cl⁻) sərbəst halogen verir, oksigenli qalıqlar (SO₄²⁻, NO₃⁻) isə oksigenin ayrılmasına səbəb olur. Korroziya metalların ətraf mühitin təsiri ilə kortəbii dağılmasıdır; kimyəvi korroziya quru qazlarda, elektrokimyəvi korroziya isə elektrolit (rütubət) mühitində iki müxtəlif metal təmasda olduqda gedir. Metalları qorumaq üçün örtüklər, ərintilər və protektor (daha aktiv metal) tətbiq olunur. Məsələn: NaCl məhlulunun elektrolizində katodda sudan H₂ ayrılır, anodda Cl⁻ oksidləşərək Cl₂ verir, məhlulda isə NaOH yığılır.
Qaydalar
- 1Katodda (−) reduksiya, anodda (+) oksidləşmə baş verir.
- 2Məhlulun elektrolizində K–Al kationları katodda reduksiya olunmur, əvəzinə sudan H₂ ayrılır; Cu, Ag kimi az aktiv metallar isə çökür.
- 3Anodda halogenid ionları (Cl⁻, Br⁻) sərbəst halogen, oksigenli qalıqlar (SO₄²⁻, NO₃⁻) isə O₂ verir.
- 4Kimyəvi korroziya quru mühitdə (qazlarda), elektrokimyəvi korroziya isə elektrolit mühitində iki metal təmasında baş verir.
- 5Elektrokimyəvi korroziyada daha aktiv metal anod kimi dağılır, az aktiv metal qorunur (protektor mühafizəsi).
Məşq
15 asan · 15 orta · 15 çətin