← Mövzulara
eg1-1.1· Fəsil 1: Ədədlər və ifadələr· ~14 dəq

Faiz, nisbət və tənasüb

Faiz hesablamaları, düz və tərs mütənasiblik, nisbət, qarışıq, məhlul və hərəkət məsələləri.

Ədədin p faizi onun (p/100) hissəsidir: a-nın p%-i = a·p/100. Bir kəmiyyət əvvəlcə x% artıb, sonra y% azalarsa, yekun vuruq (1+x/100)·(1−y/100) olur. Düz mütənasiblikdə nisbət sabitdir (y=kx), tərs mütənasiblikdə hasil sabitdir (x·y=sabit). Misal: 80 ədədi əvvəl 25% artırılıb, sonra nəticə 20% azaldılıb. 80·1,25=100, sonra 100·0,80=80, yəni başlanğıc dəyər alınır. Tənasübdə a:b=c:d olduqda kənar hədlərin hasili orta hədlərin hasilinə bərabərdir: a·d=b·c.

Qaydalar

  1. 1a-nın p%-i = a·p/100; p% hansı ədədin hissəsidirsə, o ədəd 100% götürülür.
  2. 2Ardıcıl dəyişmə: yekun = başlanğıc·(1±x/100)·(1±y/100); faizlər toplanmır, vurulur.
  3. 3Düz mütənasiblik: a/b sabit; tərs mütənasiblik: a·b sabit.
  4. 4Tənasüb a:b=c:d ⇒ a·d=b·c (kənarların hasili = ortaların hasili).
  5. 5Qarışıqda saf maddə = kütlə·qatılıq/100; hərəkətdə s=v·t.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

AsanOrtaÇətinQarışıq