Ədədlər nəzəriyyəsi: bölünmə, EBOB və EKOB
Bölünmə əlamətləri, sadə vuruqlara ayırma, ən böyük ortaq bölən və ən kiçik ortaq bölünən.
Bu mövzu tam ədədlərin bölünmə qanunlarını və onların qarşılıqlı əlaqəsini öyrədir. Bir ədəd 2-yə son rəqəmi cüt olduqda, 3-ə (və 9-a) rəqəmləri cəmi 3-ə (9-a) bölündükdə, 5-ə son rəqəmi 0 və ya 5 olduqda, 4-ə son iki rəqəmi 4-ə bölündükdə bölünür. Hər tam ədəd təkrarlanmaya qədər yeganə şəkildə sadə vuruqlara ayrılır (kanonik şəkil). İki ədədin ən böyük ortaq böləni (EBOB) ortaq sadə vuruqların ən kiçik üstlərlə hasili, ən kiçik ortaq bölünəni (EKOB) isə bütün vuruqların ən böyük üstlərlə hasilidir. Vacib düstur: EBOB(a,b)·EKOB(a,b)=a·b. Misal: a=24=2³·3, b=36=2²·3² olduqda EBOB=2²·3=12, EKOB=2³·3²=72; yoxlama: 12·72=864=24·36.
Qaydalar
- 1Bölünmə əlamətləri: 2 (son rəqəm cüt), 3/9 (rəqəmlər cəmi 3/9-a bölünür), 5 (son rəqəm 0 və ya 5), 4 (son iki rəqəm 4-ə bölünür).
- 2Hər tam ədəd yeganə şəkildə sadə vuruqlara ayrılır: n = p₁^a₁·p₂^a₂·…
- 3EBOB: ortaq sadə vuruqları ən KİÇİK üstlərlə vur.
- 4EKOB: bütün sadə vuruqları ən BÖYÜK üstlərlə vur.
- 5EBOB(a,b)·EKOB(a,b)=a·b.
Məşq
15 asan · 15 orta · 15 çətin