Litosfer və relyef

Yerin daxili quruluşu üç əsas qatdan ibarətdir: yer qabığı, mantiya və nüvə. Yer qabığı ən nazik üst qat olub iki tipdə olur — qalınlığı təxminən 35–70 km olan materik (qranit, bazalt və çökmə təbəqələrindən ibarət) və 5–10 km olan okean (bazalt qatından ibarət, qranit qatı yoxdur) tipli qabıq. Yer qabığı ilə mantiyanın yuxarı bərk hissəsi birlikdə litosferi əmələ gətirir. Litosfer ayrı-ayrı böyük bloklara — litosfer tavalarına bölünür və bu tavalar mantiyanın plastik təbəqəsi (astenosfer) üzərində ildə bir neçə santimetr sürətlə hərəkət edir. Tavaların toqquşması, uzaqlaşması və sürüşməsi daxili qüvvələri — vulkanizm, zəlzələ və dağəmələgəlmə hadisələrini yaradır. Daxili qüvvələr relyefi qaldırır və iri formalar (dağlar, çökəkliklər) yaradır; xarici qüvvələr isə (aşınma, eroziya, akkumulyasiya) relyefi dağıdır, hamarlaşdırır və materialı bir yerdən başqa yerə daşıyaraq toplayır. Relyefin əsas formaları dağlar, yaylalar, düzənliklər, ovalıqlar və çökəkliklərdir. Süxurlar əmələ gəlmə üsuluna görə üç qrupa bölünür: maqmatik (qranit, bazalt), çökmə (qum, gil, əhəngdaşı, daş kömür, neft) və metamorfik (mərmər, qneys). Yerin ən hündür zirvəsi Everest (Comolungma, 8848 m) Himalay dağlarındadır.