Coğrafiya — Abituriyent (II qrup)
Ali məktəbə qəbul (DİM, II ixtisas qrupu) üçün coğrafiya: ümumi və təbii coğrafiya, əhali və dünya iqtisadi coğrafiyası, Azərbaycanın coğrafiyası — 5 fəsil, 16 mövzu.
Fəsil 1: Ümumi coğrafiya
Coğrafi kəşflər və xəritəşünaslıq
Böyük coğrafi kəşflər, xəritə və plan, miqyas və onun hesablanması, şərti işarələr, azimut, üfüqün cəhətləri və relyefin horizontallarla təsviri
Yerin kosmik xarakteristikası
Günəş sistemi və planetlər, Yerin forması (geoid) və ölçüləri, Yerin sutkalıq və illik hərəkətləri, fəsillər, Günəş şüalarının düşmə bucağı, tropiklər və qütb dairələri, Ay və onun fazaları.
Coğrafi koordinatlar və vaxt qurşaqları
Paralellər və meridianlar, coğrafi en və uzunluq, başlanğıc meridianı, vaxt qurşaqları və tarix dəyişmə xətti
Xəritənin miqyası, şərti işarələr və coğrafi informasiya sistemləri
Miqyas növləri (ədədi, xətti, adlı), xəritəni oxuma üsulları, şərti işarə növləri, coğrafi proyeksiyalar, xəritə üsulları (xoropleth, kartodiaqram) və coğrafi informasiya sistemlərinin (CİS) tətbiqi
Fəsil 2: Təbii coğrafiya
Litosfer və relyef
Yerin daxili quruluşu, litosfer tavaları, daxili və xarici qüvvələr, relyef formaları, süxurlar və faydalı qazıntılar
Atmosfer və iqlim
Atmosferin quruluşu, hava temperaturu, təzyiq, küləklər, rütubət, iqlim əmələgətirən amillər və iqlim qurşaqları
Hidrosfer
Hidrosferin tərkibi, Dünya okeanı, dənizlər, körfəz və boğazlar, okean suyunun duzluluğu və temperaturu, okean axınları, qabarma-çəkilmə, quru suları
Biosfer, torpaq və təbii zonalar
Biosfer, torpaq tipləri və münbitlik, coğrafi zonallıq, yüksəklik qurşaqlığı və təbii zonaların bitki-heyvanat aləmi
Dünya okeanı: dənizlər, körfəzlər, boğazlar və okean dibinin relyefi
Dünya okeanının hissələri (dəniz, körfəz, boğaz, buxt), okean dibinin relyef formaları (materik şelfi, materik yamacı, dərin su oluğu, orta okean silsiləsi, abysal düzənlik), ən dərin nöqtə və coğrafi adlar
Ətraf mühitin mühafizəsi və qlobal ekoloji problemlər
Qlobal ekoloji problemlər (iqlim dəyişməsi, ozon layının incəlməsi, turşulu yağışlar, bioloji müxtəlifliyin azalması, meşəsizləşmə, torpaqqın degradasiyası, dənizlərin çirklənməsi), beynəlxalq ekoloji konvensiyalar və mühafizə tədbirləri
Fəsil 3: Əhali coğrafiyası
Dünya əhalisi
Dünya əhalisinin sayı və artımı, təbii artım, demoqrafik göstəricilər, yaş-cins tərkibi, irqlər, xalqlar, dil ailələri, dünya dinləri, əhalinin sıxlığı və yerləşməsi
Məskunlaşma və urbanizasiya
Kənd və şəhər məskənləri, urbanizasiya (anlayış, səviyyə, gedişi), aqlomerasiya və meqalopolis, miqrasiya (daxili/xarici, səbəbləri), əmək ehtiyatları və məşğulluq, əhalinin təsərrüfat sahələri üzrə bölgüsü, dünyanın ən böyük şəhərləri
Fəsil 4: Dünya iqtisadi coğrafiyası
Dünyanın təbii ehtiyatları və sənayesi
Təbii ehtiyatların təsnifatı (tükənən/tükənməz, bərpa olunan/olunmayan), mineral ehtiyatlar və yerləşməsi, dünya energetikası (neft, qaz, kömür, İES/SES/AES), qara və əlvan metallurgiya, maşınqayırma, kimya sənayesi, sənaye sahələrinin yerləşmə amilləri, aparıcı sənaye ölkələri
Dünya kənd təsərrüfatı və nəqliyyatı
Kənd təsərrüfatının sahələri (əkinçilik və heyvandarlıq), əsas əkin bitkiləri və onların coğrafiyası, heyvandarlıq sahələri, nəqliyyat növləri və üstünlükləri, dünya ticarəti
Dünyanın regionları və ölkələri
Materiklər və onların ümumi xüsusiyyətləri, dünyanın siyasi xəritəsi, ölkələrin tipləri (inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan), regional icmal (Avropa, Asiya, Şimali və Cənubi Amerika, Afrika, Avstraliya), paytaxtlar, sahə və əhali üzrə böyük ölkələr, inteqrasiya birlikləri (Aİ, BMT)
Dünyanın siyasi xəritəsi və beynəlxalq təşkilatlar
Siyasi xəritənin formalaşması, müstəmləkə sisteminin dağılması, müstəqil dövlətlərin yaranması, dövlət idarəçiliyi formaları (respublika, monarxiya; unitar, federal), iri beynəlxalq təşkilatlar (BMT, NATO, OPEK, MDB, ŞƏT, ASEAN)
Fəsil 5: Azərbaycanın coğrafiyası
Azərbaycanın coğrafi mövqeyi və relyefi
Azərbaycanın coğrafi mövqeyi, sahəsi və sərhədləri, ən şimal/cənub/şərq/qərb nöqtələri, relyef vahidləri (Böyük Qafqaz, Kiçik Qafqaz, Kür-Araz ovalığı, Naxçıvan, Talış dağları, Lənkəran ovalığı), geoloji quruluş və faydalı qazıntılar
Azərbaycanın iqlimi, suları və təbii zonaları
Azərbaycanın iqlimi və iqlim tipləri, Xəzər dənizi, çaylar (Kür, Araz, Samur), göllər, su anbarları, yeraltı sular, təbii zonalar, torpaqlar və qoruqlar
Azərbaycanın əhalisi
Azərbaycan əhalisinin sayı (təxminən 10 milyon) və artımı, təbii artım, əhalinin sıxlığı və yerləşməsi, şəhər və kənd əhalisi, urbanizasiya, milli tərkib, əmək ehtiyatları, ən böyük şəhərlər, demoqrafik proseslər
Azərbaycanın təsərrüfatı və iqtisadi rayonları
Sənaye sahələri (neft-qaz çıxarma və emalı, energetika, maşınqayırma, kimya, metallurgiya, yüngül və yeyinti), kənd təsərrüfatı (pambıqçılıq, üzümçülük, çayçılıq, tütünçülük, taxılçılıq, heyvandarlıq), nəqliyyat (Bakı limanı, BTC neft kəməri, BTQ dəmir yolu), iqtisadi rayonlar, ixrac məhsulları
Azərbaycanın faydalı qazıntıları və energetikası
Azərbaycanın mineral ehtiyatları (neft, qaz, dəmir filizi, alunit, mərmər, duzu); neft-qaz yataqlarının coğrafiyası (Abşeron, Xəzər, Kür çökəkliyi); elektrik enerjisi istehsalı (İES, SES — Mingəçevir, Şəmkir, Yenikənd), energetika infrastrukturu, ixrac kəmərləri