← Mövzulara
eg2c-4.3· Fəsil 4: Dünya iqtisadi coğrafiyası· ~16 dəq

Dünyanın regionları və ölkələri

Materiklər və onların ümumi xüsusiyyətləri, dünyanın siyasi xəritəsi, ölkələrin tipləri (inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan), regional icmal (Avropa, Asiya, Şimali və Cənubi Amerika, Afrika, Avstraliya), paytaxtlar, sahə və əhali üzrə böyük ölkələr, inteqrasiya birlikləri (Aİ, BMT)

Yer kürəsində altı materik (qitə) var: Avrasiya, Afrika, Şimali Amerika, Cənubi Amerika, Antarktida və Avstraliya. Sahəcə ən böyük materik Avrasiyadır; coğrafi-mədəni bölgü baxımından Avrasiya iki dünya hissəsinə — Avropa və Asiyaya ayrılır və Asiya ən böyük dünya hissəsidir. Ən kiçik materik Avstraliyadır. Dünyanın siyasi xəritəsi suveren dövlətləri, onların sərhədlərini və paytaxtlarını əks etdirir və tarix boyu (müstəmləkələrin dağılması, dövlətlərin yaranması və parçalanması nəticəsində) daim dəyişmişdir. Ölkələr sosial-iqtisadi inkişaf səviyyəsinə görə iki əsas tipə bölünür: inkişaf etmiş ölkələr (yüksək ÜDM, sənaye-postsənaye iqtisadiyyatı, qoca əhali — məsələn ABŞ, Yaponiya, Almaniya) və inkişaf etməkdə olan ölkələr (aşağı və orta gəlir, aqrar-sənaye iqtisadiyyatı, cavan əhali — Asiya, Afrika, Latın Amerikasının əksər ölkələri). Sahəcə ən böyük ölkə Rusiya, sonra Kanada, ABŞ, Çin və Braziliyadır. Əhalisinə görə ən böyük ölkələr Hindistan və Çindir. Hər regionun öz coğrafi xüsusiyyətləri və paytaxtları var. İnteqrasiya birlikləri ölkələri siyasi-iqtisadi məqsədlərlə birləşdirir: Avropa İttifaqı (Aİ) Avropa dövlətlərinin iqtisadi-siyasi ittifaqı, BMT (Birləşmiş Millətlər Təşkilatı) isə 1945-ci ildə yaradılmış, mənzil-qərargahı Nyu-Yorkda yerləşən ümumdünya beynəlxalq təşkilatdır.

Qaydalar

  1. 1Altı materik: Avrasiya, Afrika, Şimali Amerika, Cənubi Amerika, Antarktida, Avstraliya. Sahəcə ən böyük materik — Avrasiya, ən kiçik — Avstraliya.
  2. 2Dünya hissələri baxımından ən böyük — Asiya, ən kiçik — Avstraliya; Avrasiya Avropa və Asiya hissələrinə ayrılır.
  3. 3Sahəcə ən böyük ölkələr ardıcıllığı: Rusiya > Kanada > ABŞ > Çin > Braziliya; ən böyük ölkə Rusiyadır.
  4. 4Əhalisinə görə ən böyük iki ölkə — Hindistan və Çin.
  5. 5İnkişaf etmiş ölkələr (ABŞ, Yaponiya, Almaniya): yüksək gəlir, postsənaye iqtisadiyyatı; inkişaf etməkdə olan ölkələr: aşağı-orta gəlir, aqrar-sənaye iqtisadiyyatı.
  6. 6BMT 1945-ci ildə yaradılıb, mənzil-qərargahı Nyu-Yorkdadır; Avropa İttifaqı (Aİ) Avropa ölkələrinin iqtisadi-siyasi inteqrasiya birliyidir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin