Azərbaycanın iqlimi, suları və təbii zonaları

Azərbaycan iqlim müxtəlifliyi ilə seçilir: dünyada mövcud 11 iqlim tipindən 9-u respublika ərazisində yayılmışdır. Bu rəngarənglik coğrafi mövqe, mürəkkəb relyef (ovalıqdan yüksək dağlara qədər) və hava kütlələrinin müxtəlifliyi ilə bağlıdır. Düzənlik və alçaq dağlıq ərazilərdə (Kür-Araz ovalığı, Abşeron) yarımsəhra və quru çöl iqlimi, dağətəyi və orta dağlıqda mülayim-isti iqlim tipləri, yüksək dağlarda isə soyuq iqlim tipləri hökm sürür. Lənkəran-Astara zonasında qışı quraq keçən mülayim-isti iqlim yayılıb. Ölkənin əsas su obyekti Xəzər dənizidir — Yer kürəsinin ən böyük qapalı su hövzəsi (göl-dəniz), səviyyəsi Dünya okeanından aşağıdadır. Azərbaycanın ən uzun və ən böyük su daşıyan (sututumlu) çayı Kürdür; ikinci böyük çay Kürün ən böyük qolu olan Arazdır. Samur çayı şimal-şərqdə əhəmiyyətli çaydır. Göllər içində Sarısu (Kür-Araz ovalığında ən böyük göl), Hacıqabul, dağ gölü Göygöl (1139-cu il zəlzələsi nəticəsində Aşağı Ağsuçayın qarşısının dağ uçqunu ilə kəsilməsindən yaranıb) qeyd olunur. Ən böyük su anbarı Kür çayı üzərində salınmış Mingəçevir su anbarıdır. Yeraltı sular həm içməli su, həm də müalicəvi (mineral, termal — İstisu, Badamlı, Sirab) mənbə kimi əhəmiyyətlidir. Ərazidə təbii zonalar (yarımsəhra, çöl, meşə, dağ-çəmən) və müvafiq torpaqlar (boz, şabalıdı, qəhvəyi, dağ-meşə, dağ-çəmən) qanunauyğun şəkildə dəyişir. Təbiəti qorumaq üçün qoruqlar (Zaqatala, Qızılağac, Şirvan, Göygöl və s.) yaradılmışdır.